Son krizde öğrendik ki bir varlığın portföyde görünmesi, onun aynı gün ve istediğiniz fiyattan nakde çevrilebileceği anlamına gelmiyor. Özellikle işlem hacmi düşük hisseler söz konusuysa, büyük miktarda satış yapmak fiyatı da aşağı çekebilir. Getiri kadar likiditeye de bakmak gerektiğini hatırladık.
Yatırım fonları kötü bir yatırım aracı değil. Bireysel yatırımcının profesyonel yönetim ve çeşitlendirme imkânından yararlanmasını sağlayan önemli bir sermaye piyasası aracıdır. İçinde ne olduğunu bilmeden alınan fon, tıpkı içeriğini bilmeden alınan herhangi bir finansal ürün gibi sürpriz yapabilir.
Başlıktaki söz bir Çin atasözüdür. Çinliler “Suyu içerken kaynağını düşün” derken, insanın hayatta sahip olduğu güzelliklerin, başarıların ve iyiliklerin kaynağını unutmaması gerektiğini kastetmişlerdir. Ama bu veciz söz bizim son fon krizimize de pekâlâ uyuyor. Getiriye değil, kaynağına bakın.
Son günlerde yatırım fonlarıyla ilgili yaşananlar, yalnızca belirli fonlara para yatırmış yatırımcıların değil, Türkiye’de sermaye piyasalarına güvenen herkesin dikkatle izlemesi gereken bir gelişme. Çünkü burada birbirine karıştırılmaması gereken birkaç farklı kavram var: Spekülasyon, manipülasyon, fon riski, likidite riski ve dolandırıcılık.
Bunların hepsini aynı torbaya koyarsak hem yaşananları yanlış anlarız hem de yatırımcı açısından yanlış dersler çıkarırız.
Spekülasyon başka, manipülasyon başka
Spekülasyon, yatırımcının gelecekteki fiyat hareketini tahmin ederek risk almasıdır. “Bu şirketin değeri artacak” diye hisse almak, beklenti gerçekleşirse para kazanmak, gerçekleşmezse kaybetmek spekülasyondur. Bunun kendisi suç değildir. Hatta fiyatların oluşmasında spekülatörlerin de rolü vardır.
Manipülasyonda ise amaç fiyat hareketini tahmin etmek değildir. Fiyatı veya yatırımcı davranışını yapay ve yanıltıcı yöntemlerle etkilemeye çalışmak söz konusudur. Gerçekte olmayan bir talep yaratmak, yanıltıcı bilgi yaymak ya da piyasayı yapay biçimde yönlendirmek buna örnek olabilir. Türkiye’de bu tür eylemler Sermaye Piyasası Kanunu’nun 107. maddesinde piyasa dolandırıcılığı kapsamında düzenleniyor.
