Kuru üzümde rekabet başka, manipülasyon başkadır.
İthalatçı ile ihracatçının fiyat konusunda rekabet etmesini doğal karşılamak gerekir. İthalatçı mümkün olan en düşük fiyattan almak, ihracatçı ise mümkün olan en yüksek fiyattan satmak ister. Bu, ticaretin doğal kuralıdır. Benim itirazım burada başlamıyor.
Asıl sorun bilgi asimetrisidir.
Bugün ithalatçı Türkiye’deki birçok ihracatçıdan teklif alabiliyor; farklı firmaların fiyatlarını biliyor, İran, Hindistan ve Özbekistan gibi alternatif tedarikçileri takip ediyor ve dünya piyasasındaki gelişmelere hâkim olabiliyor. İhracatçı da piyasayı yakından izliyor.
Buna karşılık üretici çoğu zaman yalnızca kendi ürününü, kendi maliyetini ve o gün kendisine söylenen alım fiyatını biliyor.
İşte sorun burada başlıyor.
İthalatçının ve ihracatçının piyasadaki bilgileri kullanarak pazarlık yapması ticaretin gereğidir. Buna itirazım yok. Ancak piyasadaki gerçek fiyat daha yüksekken; “Piyasa düşüyor”, “Dışarıda bu fiyata mal var”, “İran, Özbekistan veya Hindistan bizden 1.000 dolar daha ucuz”, “Başka ihracatçı bu fiyata satıyor” gibi üreticinin doğrulama imkânı olmayan bilgiler kullanılarak alım fiyatı aşağı çekiliyorsa, burada artık yalnızca rekabetten değil, bilgi asimetrisinin manipülasyon amacıyla kullanılmasından söz etmek gerekir.
Ben ortak fiyat istemiyorum, ortak bilgi istiyorum.
Benim savunduğum şey ihracatçıların bir araya gelerek ortak fiyat belirlemesi değildir. Böyle bir sistem hem piyasa mekanizmasına aykırı olur hem de rekabet hukuku açısından ciddi sorunlar yaratabilir.
Ben fiyat birliği değil, bilgi birliği istiyorum.
İhracatçı Birlikleri burada çok önemli bir görev üstlenebilir.
Her hafta anonim ve toplulaştırılmış şekilde;
İhraç edilen toplam miktarlar,
Ülkelere göre ihracat miktarları,
Kalite sınıflarına göre fiyat aralıkları,
FOB fiyatların alt, üst ve ortalama değerleri,
İşlem dönemleri,
Dünya üretim ve tüketim eğilimleri,
Rakip ülkelerin tahmini üretim ve ihracat durumları
kamuoyuna düzenli olarak açıklanabilir.
Buradaki amaç, hangi firmanın hangi müşteriye hangi fiyattan satış yaptığını açıklamak değildir. Amaç, piyasadaki gerçek fiyat oluşumu hakkında herkesin ulaşabileceği güvenilir bir veri tabanı oluşturmaktır.
