Su deyip geçmeyin. Üç tarafı denizlerle çevrili, içinden Fırat, Dicle, Kızılırmak gibi önemli nehirler geçen bir ülke olmamıza rağmen Türkiye suyu bol bir ülke değil. Bunu ben demiyorum. Bu konuda sözüne en çok güvenilir kuruluşlardan Dünya Kaynakları Enstitüsü (WRI) söylüyor. WRI araştırmalarına göre Türkiye, su kaynakları üzerindeki talep baskısının yüksek olduğu ülkeler arasında.
Kuraklık kapıyı çaldığında bu baskıyı daha fazla hissediyoruz. Evde musluğu açarken de tarlayı sularken de fabrikada üretimi sürdürürken de aynı kaynağa ihtiyaç duyuyoruz. Dolayısıyla suyu sınırsızmış gibi kullanma lüksümüz yok.
Peki şirketler ne yapmalı?
Antalya’daki COP31 alanında CNBC-e yayınında sorularımı yanıtlayan Koç Holding CEO’su Levent Çakıroğlu’nun anlattıkları, bu soruya somut örneklerle cevap veriyor. Topluluk, Türkiye’deki operasyonlarında 2040’a kadar tatlı su çekimini yüzde 85 azaltmayı hedefliyor.
Burada bir ayrımı baştan yapalım. Hedef, fabrikalarda kullanılan bütün suyu yüzde 85 azaltmak anlamına gelmiyor. Suyu arıtıp tekrar tekrar kullanarak dışarıdan alınan tatlı suyu azaltmak mümkün. Üretim devam ederken doğal kaynaklar üzerindeki baskı hafifleyebiliyor.
Çakıroğlu, hedefin şirketlerin kendi çalışmalarının birleşiminden oluştuğunu anlatıyor. Her şirketin su ihtiyacı, bulunduğu yerdeki risk ve uygulayabileceği çözüm farklı. Holding yönü belirliyor, şirketler kendi yol haritalarını hazırlıyor. Ortak bir hedef koyacaklar, ardından her tesiste o hedefe nasıl ulaşılacağını belirleyecekler.
Üstelik sıfırdan başlanmıyor. Çakıroğlu’nun verdiği bilgiye göre topluluk son üç yılda tatlı su çekimini zaten yüzde 17 azaltmış. Faaliyetlerinde kullandığı suyun yüzde 64’ünü yeniden kullanıyor veya geri dönüştürüyor. Onun ifadesiyle, “şu ana kadar aldığımız mesafeden cesaret alıyoruz.”
Tüpraş ve Ford örnekleri
Tüpraş’ın deneyimi özellikle önemli. Rafinerilerde su, üretimin vazgeçilmez girdilerinden. Çakıroğlu, Tüpraş’ta su geri kazanım oranının yüzde 80’e ulaştığını söylüyor. Üretimde kullanılan su tekrar değerlendiriliyor, belediyeden alınan gri su arıtılarak proseslere kazandırılıyor. Amaç, 2040’ta geri kazanım oranını yüzde 98’e çıkarmak.
Dolayısıyla başarıyı yüzdelerin yanında kaç metreküp tatlı su çekiminin önlendiğiyle de izlemek gerekiyor. Aynı suyun yeniden kullanılması, fabrikanın ihtiyacını karşılarken çevresindeki yerleşimlerin ve tarımın yararlandığı kaynak üzerindeki baskıyı azaltabilir.
