Türkiye ekonomisinin son yıllardaki en kritik gündem maddesi kuşkusuz gıda fiyatlarıdır. Vatandaşın mutfağındaki gerçek enflasyonu yansıtan gıda fiyatları, sadece bir tüketim kalemi değil, aynı zamanda toplumsal refahın en temel göstergesi haline gelmiştir.
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından paylaşılan Ekim 2025 Tarımsal Girdi Fiyat Endeksi (Tarım-GFE) ve Kasım 2025 Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) verileri, tarımsal üretim maliyetleri ile gıda enflasyonu arasındaki kopmaz bağı ve bu bağın yarattığı baskıyı bir kez daha gözler önüne sermektedir.
Maliyet kıskacında üretici: Tarım-GFE analizi
Tarımsal üretimin başlangıç noktası olan girdi maliyetleri, 2025 yılı Ekim ayı itibarıyla yıllık %33,66 oranında bir artış göstermiştir. Bu genel artışın ötesine geçip alt kalemlere baktığımızda, üreticinin üzerindeki yükün ağırlığı daha net anlaşılmaktadır. Özellikle hayvancılık sektörünü doğrudan etkileyen veteriner harcamalarındaki yıllık %64,33’lük devasa artış, sektördeki en yüksek maliyet kalemi olarak dikkat çekmektedir. Onu, bitkisel üretimin vazgeçilmezi olan gübre ve toprak geliştiricilerdeki %47,39’luk artış izlemektedir.
Üretici açısından en kaygı verici durum ise bu maliyetlerin aylık bazda da hız kesmemesidir. Sadece Ekim ayı içerisinde veteriner harcamalarının %5,61, tohum ve dikim materyallerinin ise %4,71 artmış olması, üreticinin önünü görmesini zorlaştıran bir maliyet sarmalına işaret etmektedir. Tarımda kullanılan mal ve hizmetler endeksinin yıllık %34,79 artması, çiftçinin tarlaya girmek için her geçen gün daha fazla sermayeye ihtiyaç duyduğunu kanıtlamaktadır.
Mutfaktaki yansıma: Gıda enflasyonu ve TÜFE
Üretim safhasındaki bu maliyet baskısı, gecikmeli de olsa tüketici tabağına yansımaktadır. Kasım 2025 TÜFE verilerine göre yıllık tüketici enflasyonu %31,07 olarak gerçekleşmiştir. Gıda ve alkolsüz içecekler grubundaki yıllık artış ise %27,44 seviyesindedir. İlk bakışta gıda enflasyonunun genel TÜFE’nin bir miktar altında kaldığı görülse de, gıdanın hanehalkı bütçesindeki ağırlığı bu artışı çok daha sarsıcı kılmaktadır.
Nitekim gıda fiyatlarındaki yıllık değişimin genel endeks üzerindeki etkisi %6,83 gibi oldukça yüksek bir seviyededir. Bu oran, konut grubunun %7,57’lik etkisinden sonra enflasyonu yukarı çeken en güçlü ikinci faktördür. Kasım ayında gıda fiyatlarında aylık bazda %0,69’luk sınırlı bir azalış görülse de, bu durumun yıllık trenddeki yüksek seyri kırmaya yetmediği, aksine özel kapsamlı TÜFE göstergelerinin (B grubu gibi) yıllık %32,17 ile genel endeksin üzerinde seyretmesiyle doğrulanmaktadır.
