Prof. Dr. Aykut Gül: “Sıfır Atık” ve çıkarılacak dersler

Geçen haftaki yazımızda, Uluslararası Sı­fır Atık Forumu hakkında genel bir bakış ortaya koymuştuk. Bu hafta ise toplantıda al­dığımız notlardan, ülkemize yönelik olarak bazı tespit ve çıkarımlara yer vereceğiz.

Sorun iktisadın tanımıyla başlıyor

Öncelikle sıfır atığın, atık miktarını en aza indirmeyi, kaynak kullanım ekonomisini, ge­ri dönüşümü ve atıkların yeniden kullanımı­nı hedefleyen bir yaklaşım olduğunu belirte­lim.

Marketlerde, ödeme için kasaya geldiği­nizde, kasa arkası indirimli ürünler çoğu za­man cazip gelmiş ve ekonomik bulduğunuz için satın almışsınızdır. Ancak sıfır atık yak­laşımı, indirimden çok, ihtiyacınızın olup ol­madığına bakar.

Bu çerçevede, insan ihtiyaç­larının sonsuz olduğunu söyleyen iktisat ta­nımları da hatalıdır. İnsan ihtiyaçları sınırlı ancak insanın istek ve hırsları sonsuzdur. Önceki yazılarımızda da hep vurguladığımız, küresel ekonomik düzenin tüketimi körükle­mesi, ihtiyaçtan alınmayan ürünlerin, kolay­lıkla israf edilmesi ile sonuçlanmakta.

Ev dışı gıda israfının önlenmesinde başarılı bir uygulama

Forumdan aldığımız bir başka çıkarım, Meta Luca’nın sunduğu “Too good to go” uy­gulaması. Luca, gıda israfı konusunda farkın­dalık oluşturmanın ötesinde alışkanlıkları da değiştirmek istediklerini söylüyor.

Uygulamanın mantığını izah etmeye çalışalım:

Gün sonunda, market, lokanta vb. yerler­de artakalan, satılamayan, tazeliğini biraz yitirmiş ancak besleyiciliğini hala koruyan gıdalar bulunur. Bu ürünleri hayır kurum­larına veren işletme neredeyse yok denecek kadar azdır ve bu yüzden israf edilir. Bu uy­gulamaya dahil olan işletmeler ise bu gıdala­rı çok daha uygun fiyattan satışa sunma im­kânı bulurlar.

Diğer yandan, alım gücü çok düşük olan, belki de geceyi yarı aç geçirmek zorunda olanlar, bu ürünleri oldukça indirimli fi­yatlardan edinebilmek için gün içinde uy­gulama üzerinden satın alıp, akşam belir­li saatlerde gidip işletmelerden teslim alır­lar. Örneğin, normalde 10-15 dolara satılan ürünler, genellikle 2-3 dolar civarına satılır. Böylelikle işletmeler, çöpe gidecek olan atık gıdalar üzerinde ek kazanç sağlarken, ihti­yaç sahipleri de ucuza beslenme fırsatı bu­lurlar. Ayrıca ülke ekonomisi bundan olum­lu etkilenir, çevresel açıdan da önemli katkı­lar sağlanmış olur.