Biliyorsunuz geçen haftaya damgasını vuran Erdoğan-Trump görüşmeleri öncesinde, 22 Eylül 2025 tarihli Resmi Gazete’de bir karar yayınlandı ve ABD menşeli pirinç (%25), tütün (%30), kuruyemiş (%10) ve meyve gibi tarım ürünlerine uygulanan ek gümrük vergileri kaldırıldı. Bu adım, siyaseten ABD ile ticaret ilişkilerini normalleştirme yönünde atılmış bir jest olarak yorumlandı.
Karara tarım politikaları açısından bakıldığında, emperyalizmin tarımı bir dışa bağımlılık mekanizmasına dönüştürerek ülkelerin üretim ilişkilerini yeniden şekillendirdiğini ve Türkiye’deki gümrük kararının da bu bağımlılığı derinleştiren bir adım olduğunu görüyoruz.
Buna karşın, karar üretici kamuoyu haricinde pek de yankı uyandırmadı. Bunda, bu tür kararların artık sıradanlaşmasının da payı var.
Diğer yandan takip edebildiğim kadarıyla karara bir tek baklava üreticileri sevindi. Geniş halk kesimleri artık baklava yiyebilecek mi, göreceğiz ama pirinç, tütün, kuruyemiş üreticilerinin tasfiyesi olası. Onlar da buğday, arpa, mısır üreticileri gibi aşağı çekilen fiyatlarla mücadele edecekler gibi görünüyor.
∗∗∗
Hoş, üreticinin derdiyle ilgilenen yok. Tarım bakanlığı bile bir açıklama yapmadı. Halbuki gümrük vergileri içeride üretimin devamlılığı için elzem.
Öyle ki Trump beyaz saraydaki basın toplantısında F35’ler gibi konuların yanı sıra kendi seçmen kitlesini de oluşturan ABD’li çiftçilere gümrük vergileri üzerinden vaatlerde bulundu. Kimi ülkelere uygulanan yüksek gümrük tarifelerinden gelecek parayı Amerikalı çiftçilere yardım olarak dağıtacağını söyledi: “Aldığımız tüm gümrük vergilerinden bir miktar para alacağız ve gümrük vergileri çiftçilerimizin yararına olana kadar bu parayı çiftçilerimize dağıtacağız.”
