Ayşekadın mı, çalı mı, şeker mi, boncuk mu? Mesela boncuk fasulye kılçıksız ve yassıdır. Ayşekadın daha etli ve dolgundur.
Çocukluğumdan beri çok severim taze fasulyeyi. Zeytinyağlı soğuk yenenini de kıymalı sıcak yenenini de. İlkbaharı ve yazı dört gözle beklerdim eskiden taze fasulye yemek için. Gerçi artık donukları on iki ay mevcut ama tazesi ayrı bir lezzetli oluyor mevsiminde. Her çeşidinin ayrı bir senaryosu vardır taze fasulyenin. Mesela yaz sıcağında öğlen buzdolabından çıkmış içinde biraz da havuç bulunan zeytinyağlısı, hafif, lezzetli, sağlıklı bir öğlen öğünüdür. Otsu, yağlı, hafif tatlı tadı ile insanı doyurur, serinletir, hiç de ağırlık yapmaz midede. Yedikten sonra tok ama yememiş gibi hafif hissedersin zeytinyağlı taze fasulyeyi. Dudakların yağlanır, ağzın tatlanır. Hele de biraz şeker ilave edersen zeytinyağlısına bayılırsın bu lezzete.
Baharda veya yazın akşam yemeğinde de çok severim kıymalı sıcak taze fasulyeyi. Hele yanında biraz dibi tutmuş domatesli pilav ile tadından yenmez. Yanında da biraz cacık tabii. Çok özel bir lezzettir benim için kıymalı taze fasulye. Belki de çocukluğumdan kalma bazı sıcak hatıraları çağrıştırıyor sanki. Kıyma, domates, taze fasulye ve soğan ile yapılıyor bu lezzetli yemek. Fasulyeden gelen otsu aromalar ile kıyma ve domatesten gelen umami tadı, soğanın tatlılığı, fasulyenin dokusu ile hem basit hem de lezzetlidir bu yemek. Hele bir de fasulyenin suyu ile lezzetlendirdiğin pilav da yanında yenirken bir mutluluk anıdır bu yemek.
Büyük annemin pazardan fasulye alışını hatırlıyorum. Önce fasulyeyi ortadan kırardı. Çıt diye bir ses çıkarsa hemen alırdı. Yok fasulye esneyip zar zor kırılırsa almazdı. Sonradan öğrendim soğuk veya sıcak taze fasulye yapmak için en uygun fasulye çıtır yani diri olanı. Peki kılçıklı mı, kılçıksız mı? Çıtır olduktan sonra kılçığını ayıklamak zahmetli olsa da gene de mümkün. Yeter ki çıtır olsun. Peki hangi fasulye çeşidi?
Ayşekadın mı, çalı mı, şeker mi, boncuk mu? Mesela boncuk fasulye kılçıksız ve yassıdır. Ayşekadın daha etli ve dolgundur. Örneğin Ayşekadın, çalı fasulyesine göre daha kalın ve etliyken, boncuk fasulyeye göre daha uzundur. Boncuk fasulye ise kılçıksız ve yassı bir yapıdadır. Fasulye tercih ederken içindeki çekirdeklerini mi yoksa kabuğunu mu daha çok tercih ettiğiniz önemli. Mesela Ayşekadının kabuğu etli olduğundan daha çok kabuğu tadarken aynı biçimde boncukta da daha ince kabuğu ile kabuğu tadarsınız. Çalı ise daha çok taneleri tattığınız bir fasulyedir.
