İnsanlık tarihinin en eski yemeklerinden biri nedir merak ettiniz mi hiç? Güvecin en eski yemeklerden biri olduğunu, arkeolojik kazılarda elde edilen yemek kapları bize kanıtlıyor. M.Ö 8. veya 4. yüzyıllar arası Heredot’un yazıtlarında bulunan güveç tarifleri, bu yemeğin yaklaşık 8 bin yaşında olduğunu gösteriyor. Güveç, aslında kil ve topraktan yapılan yemek kabına verilen bir isim olsa da bugün bu kaplarda yapılan tarihin en eski yemeklerinden birine de ‘güveç’ diyoruz. Anadolu’da ilk çarklı çömlekçiliğe ait bulgulara, günümüzden yaklaşık 5 bin yıl önce Kayseri dolaylarında Alişar’da Boğazköy’de ve Truva’da rastlanmıştır.
GÜVEÇ SEÇERKEN DİKKAT ETMELİYİZ?
Güveçlerin içinin sırsız olması sağlık açısından daha yararlıdır. Çünkü güveçlerin sırla kaplanması her ne kadar su sızdırmaz olmasını sağlasa da sırların içerisinde kurşun vb. zararlı maddelerin olması güveçleri sağlığa zararlı hale getirmektedir. Bu nedenle güveç alırken atalarımızın kullandığı gibi sırsız güveçlerin tercih edilmesinde yarar vardır. Toprak güveç kapları sırlı ve sırsız olmak üzere iki çeşitte bulunur. Sırlama işlemi, güveç kabının iç yüzeyi suyla temas ettiğinde erimeyen bazı maddeler ile kaplanır. Bazen bu maddeler arasında kurşun da kullanılmaktadır. Bundan dolayı güveç satın alırken iç kaplamasının kurşunsuz olmasına dikkat etmeliyiz.
GÜVEÇ NEDİR?
İnsan sağlığına zararı olmayan killi topraktan pişirilerek yapılan kaplara güveç denir. Güveçte pişen et ve sebze yemeklerinin, tavuk veya deniz ürünlerinin ya da baklagillerin tadı bir başka olur. Çünkü toprak kaptan aldığı o has kokuyla yemeğin lezzeti de farklı hale gelir, kısık ateşte pişmiş olması da cabasıdır. Ayrıca güveçte yapılan yemekler o an ve sıcak olarak servis edilir. Güveç yemekleri ikinci kez ısıtılmaz.
EN GÜZEL GÜVECİ KİM YAPIYOR?
Özellikle Kayseri, Sivas, Çorum, Kütahya (Gediz), Aydın, Afyon, Konya, Balıkesir (Bigadiç) ve Beypazarı bölgelerinde güveç yemekleri yaygındır. Bana göre, açık ara farkla Kayseri’de yamula patlıcanı ile yapılan güveci altın madalyayı hak ediyor. Güveç eti için kuzunun ön alt kolları (incik kısmı) kullanılmalıdır. Güveç kabınız büyük ise, kemiği ile birlikte pişirmeyi tercih edebilirsiniz. Güvecin olmaz ise olmazı küçük küçük doğranmış kuyruk yağıdır. En üste serpiştirilir ve parça büyüklüğü pişince eriyip yok olacak kadar küçük olmalıdır.
KAYSERİ GÜVECİ
MALZEMELER
750 gr. kuşbaşı kuzu eti
1 kg. patlıcan
250 gr. kalem biber
500 gr. domates
Yağ
Sarımsak
Su
Tuz
YAPILIŞI: Uzun, ince parçalar halinde doğranmış kuyruk yağları ile güveç tenceresinin dibi kapatılır. Etler bolca serpilir, daha sonra soyulmuş ve irice doğranmış patlıcanlar eklenir. Üzerine ince doğranmış biber, sarımsak ve en son olarak da yuvarlak halkalar halinde doğranmış domates, tuz, az miktardaki su koyulur. En üste birkaç parça tereyağı atılarak üzeri folyo ile kapatılmak suretiyle mümkünse mahalle fırınında odun ateşinde yavaş yavaş yaklaşık 2-2.5 saat pişirilir. (Pişmeye yarım saat kala folyosu açılır) Servis tabağına alınarak servis yapılır. NOT: Özellikle yaz aylarında Kayseri’nin bağ kültüründe bu yemeğin önemli bir yeri vardır.
