METİN MERCAN
Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün önderliğinde 1923’te kurulan Cumhuriyet, uzun savaş yıllarının ardından sermaye birikimi sınırlı, sanayi altyapısı yetersiz ve ekonomisi büyük ölçüde tarıma dayanan bir ülkede kalkınma sürecini başlattı. İlk yıllarda şeker, dokuma ve diğer temel ihtiyaçların yurt içinde üretilmesi hedeflenirken, sanayi yatırımları için gereken finansman ve teknik imkânların bulunması başlı başına bir sorundu.
1930’lu yıllarda Türkiye’nin önünde önemli bir ekonomik sorun vardı. Aydın’ın Nazilli ilçesinde pamuktan kumaş üretecek büyük bir fabrika kurulmak isteniyor, ancak yatırımın gerektirdiği sermaye ve makinelerin temininde güçlük yaşanıyordu. Çözüm, Sovyetler Birliği ile yapılan anlaşmada bulundu. Fabrikanın inşası için sağlanan kredinin geri ödemesinde Türkiye’nin tarımsal ürünlerinden narenciye kullanılacaktı.
Bugün bir fabrika yatırımı için sıra dışı görünen bu finansman düzenlemesi, Cumhuriyet’in ilk sanayileşme yıllarında üretim kapasitesi oluşturmak için başvurulan çözümlerden yalnızca biriydi.
