Hürmüz krizi uzadıkça gübre piyasasındaki kriz de büyüyor. Dünya gübre ticaretinin yüzde 30’u, kükürt ticaretinin ise yarısı savaş nedeniyle aksamış durumda. Savaşın ilk haftalarında ‘sorun yok’ denilse de gerilim uzadıkça sürecin Türkiye tarımına etkileri de netleşmeye başladı. TZOB Yönetim Kurulu Üyesi Arslan Soydan, kükürt tedariğindeki sorun devam ederse çiftçilerin alternatif gübre kullanımına yönelebileceğine, bunun da hem kaliteyi hem de verimi etkileyeceğine dikkat çekti.
ORTADOĞU’da tırmanan gerilim ve Hürmüz Boğazı’ndaki sevkiyat aksaklıkları nedeniyle, Türkiye’nin dışa bağımlı olduğu gübre sektöründe tehlike zilleri çalmaya başladı. Sektör temsilcilerinin ifadelerine göre, gübre giriş ve çıkışlarında yaşanan sorunlar nedeniyle bazı firmalar ürün temin etmekte zorlanırken, bazıları ise mevcut stoklarını daha yüksek fiyatlarla satışa sunuyor. Artan maliyetler, tarımsal üretimin en önemli girdilerinden biri olan gübrede yeni bir risk dönemine işaret ediyor. Hürmüz Boğazı’ndaki ticari gemi trafiğini büyük ölçüde durduran savaş nedeniyle küresel gübre ticaretinin yüzde 30’u, üre arzının yaklaşık yüzde 40’ı, kükürt ticaretinin ise yüzde 50’si aksamış durumda.
Financial Times’ta yer alan habere göre, Hürmüz Boğazı’ndaki nakliyatın aksaması; mısır, soya fasulyesi, pirinç ve palmiye yağı gibi ürünlerin üretiminde kullanılan fosfatlı gübrelerin temel hammaddelerinden kükürtün küresel arzını olumsuz etkiledi. Özellikle yoksul ülkelerde çiftçilerin fosfatlı gübre kullanımını azaltması, tarımsal verimde düşüş riskini artırdı.Türkiye’de ise başta fındık, kivi, sebze ve hububat olmak üzere birçok tarım ürününde fosfatlı ve kükürtlü gübreler yoğun şekilde kullanılıyor. Kimyevi gübre üretiminde yaklaşık yüzde 90 oranında dışa bağımlı olan Türkiye için tedarik zincirindeki olası uzun süreli aksaklıklar ciddi bir tehdit oluşturuyor.
‘AKSAMA UZARSA CİDDİ ETKİSİ OLUR’
Türkiye Ziraat Odaları Birliği (TZOB) Yönetim Kurulu Üyesi Arslan Soydan’a İran-İsrail geriliminin kükürt ve fosfatlı gübre fiyatlarına etkisini, Hürmüz Boğazı’nda yaşanabilecek uzun süreli bir aksamanın Türkiye’nin gübre tedarikini nasıl etkileyeceğini sorduk. İran-İsrail geriliminin ardından gübre piyasasında önemli sorunlar yaşandığını, bazı firmaların gübre temin edemediğini, bazılarının ise stoklarını yüksek fiyatlarla satışa sunduğunu belirten Soydan, özellikle kış ayları ile şubat ve mart döneminde yoğun kullanılan 15-15-15 (Azot, fosfor ve potasyumu eşit oranda içeren kompoze bir gübre çeşidi) ve 20-20 (Azot, fosfor ve potasyumca zengin, iz elementli besin maddeleri karışımlı gübre çeşidi) gübrelerinin tedariğinde yaşanabilecek sorunların üreticileri zor durumda bırakabileceğini ifade etti. Hürmüz Boğazı’nda yaşanan kısa süreli sıkıntıların bile piyasayı etkilediğine dikkat çeken Soydan, “Uzun süreli bir aksama halinde hem üreticilerimiz hem de gübre firmalarımız çok ciddi şekilde etkilenir” dedi.
