COP31’in kapanışına saatler kala Antalya’da diplomasi trafiği hızlandı. Fosil yakıtlardan uzaklaşma, uyum finansmanı ve ticaret önlemleri konusunda ülkeler arasındaki görüş ayrılıkları, yeni karar taslağına da yansıdı. Ancak müzakereler henüz tamamlanmadı. Konu; farklı ekonomik ve siyasi öncelikler arasında kurulacak uzlaşmanın iklim mücadelesini ne kadar ileri taşıyabileceği…
Antalya’da iki haftadır devam eden COP31, iklim diplomasisinin en zor aşamasına geldi. Liderlerin konuşmaları, yeni girişimler, finansman vaatleri ve iş dünyasının dönüşüm taahhütleri geride kaldı. Masada ülkelerin hangi sorumlulukları üstlenmeye hazır olduklarını gösterecek bir karar metni var.
19 Kasım’da yayımlanan yeni taslak, müzakerelerdeki güç dengelerini de görünür hale getirdi. Üç gün içinde neredeyse yarı yarıya kısalan metinden fosil yakıtlardan uzaklaşmaya yönelik açık ifadeler çıkarıldı. Uyum finansmanına ilişkin somut tutarlar kayboldu, ticaret önlemlerine yönelik dil yumuşatıldı.
Bu değişiklikleri yalnızca diplomatik bir metin üzerinde yapılan düzeltmeler olarak okuyamayız. Her çıkarılan ifade, ülkelerin ekonomik önceliklerine, enerji politikalarına ve finansman sorumluluklarına ilişkin bir tercihi yansıtıyor.
Antalya’da yaşananlar, küresel iklim müzakerelerinin yıllardır karşı karşıya olduğu temel gerilimi yeniden gündeme taşıyor: Bilimin gerektirdiği hız ile siyasetin uzlaşabildiği hız arasındaki mesafe.
Fosil yakıtlar: Metinden çıkan, gündemden çıkmayan mesele
Uluslararası basının Antalya’dan geçtiği haberler, müzakerelerin hangi noktada düğümlendiğini ortaya koyuyor.
Reuters, 19 Kasım tarihli haberinde fosil yakıtlara ilişkin ifadelerin çıkarılmasının yanı sıra elektrifikasyon hedefinin ve uyum finansmanına yönelik taahhütlerin zayıflatılmasına dikkat çekiyor.
The Guardian ise sürecin bu haliyle devam etmesi durumunda COP31’in somut sonuç üretmekte zorlanacağı uyarısını öne çıkarıyor. Alman yayın kuruluşu Deutsche Welle, özellikle finansman vaatlerinin nasıl hayata geçirileceği konusundaki belirsizliğe işaret ediyor.
Eleştirilerin ortak noktası, 2023 yılında Dubai’de gerçekleştirilen COP28’de kabul edilen fosil yakıtlardan uzaklaşma kararının üç yıl sonra uygulanabilir bir yol haritasına dönüşmemiş olması.
Oysa Dubai’de verilen mesaj önemliydi. Uluslararası iklim müzakereleri tarihinde ilk kez fosil yakıtlardan uzaklaşma konusunda ortak bir siyasi irade ortaya konmuştu. Antalya’dan beklenen, bu iradenin nasıl uygulanacağının konuşulmasıydı. Bugün gelinen noktada ise ülkeler, fosil yakıtların adını nihai metne yazmak konusunda uzlaşmakta zorlanıyor.
COP31 Başkanı Murat Kurum, bu durumu bir geri adım olarak değerlendirmiyor. Daha önce üzerinde uzlaşılan konuların tekrar edilmesinin yeterli olmadığını, asıl ihtiyacın uygulama olduğunu savunuyor.
Müzakereleri yöneten Avustralya İklim ve Enerji Bakanı Chris Bowen da mümkün olan en iddialı sonucu, ülkelerin üzerinde uzlaşabileceği sınırlar içinde elde etmeye çalıştıklarını söylüyor.
Her iki yaklaşımın da diplomatik açıdan anlaşılır bir tarafı var. 190’ın üzerindeki ülkeyi aynı metin üzerinde buluşturmak kolay değil. Ancak uygulamaya geçiş iddiasıyla düzenlenen bir zirvenin, uygulanacak dönüşümün temel unsurlarını açıkça tanımlaması gerekiyor.








