COP31 kapsamında Antalya’da bir araya geldiğimiz TÜSİAD Başkanı Ozan Diren, Türkiye ekonomisinin yeşil ve dijital dönüşümde kritik bir eşikte olduğunu söylüyor. Avrupa Birliği’nin değişen sanayi politikalarından Çin’in teknoloji hamlesine, KOBİ’lerin finansman ihtiyacından tarımda iklim risklerine kadar geniş bir gündemi değerlendiren Diren’e göre Türkiye’nin en büyük sorunu teknolojiyi yakalayamamak değil, harekete geçmekte gecikmek.
İklim değişikliği artık iş dünyasının gündeminde ayrı bir başlık değil. Üretimin maliyetini, ihracatın geleceğini, finansmana erişimi, tedarik zincirlerini ve ülkelerin rekabet gücünü doğrudan belirleyen ekonomik bir gerçeklik. Antalya’da düzenlenen COP31’de bu dönüşümün en önemli tartışma alanlarından biri.
Zirvenin Finans ve Ticaret Günü kapsamında görüştüğümüz TÜSİAD Başkanı Ozan Diren, iklim mücadelesinin geldiği noktayı oldukça net bir ifadeyle özetliyor: “Artık ne yapılması gerektiğini tartışmaktan uygulamaya geçmek gerekiyor.”
Diren’e göre sürdürülebilirliği çevresel sorumluluk çerçevesine sıkıştırmak, dönüşümün ekonomik potansiyelini gözden kaçırmak anlamına geliyor. Çünkü temiz enerji yatırımları bir ülkenin ödemeler dengesini iyileştirebilirken, şirketlerin enerji maliyetlerini düşürerek rekabet gücünü artırabiliyor. Yeni teknolojiler verimlilik sağlıyor, finans sektörü ise uzun vadeli iklim yatırımlarını değerlendirmek için yeni yöntemler geliştiriyor.
Diren, “31’inci COP’tayız. Bugüne kadar bu konularda fikir üretmeye çalıştık. Ama harekete geçmeden bir şey olmayacak” sözleriyle COP31’in uygulama odaklı yaklaşımının önemine dikkat çekiyor.
“Sürdürülebilirlik artık rekabetçiliğin bir parçası”
TÜSİAD’ın sürdürülebilirlik gündeminin yeni olmadığını hatırlatan Diren’e göre şirketlerin çevresel etkilerini azaltması ile ekonomik performanslarını güçlendirmesi birbirini destekleyen hedefler. Özellikle enerji alanındaki dönüşüm, hem Türkiye’nin ithal enerji bağımlılığını azaltma hem de sanayinin maliyet yapısını iyileştirme potansiyeline sahip. Diren, bu noktada finans sektörünün yaklaşımındaki değişimi de önemli buluyor. İklim yatırımlarının uzun vadeli niteliği, geleneksel kredi değerlendirme modellerinin ötesine geçen bir finansman anlayışı gerektiriyor.
Ortak bir anlayış dönüşümü hızlandırır
“Finans sektörünün bu konuları finanse etmek için yeni bir dil aradığını gördüm” diyen Diren, teknoloji geliştiren şirketler, yatırımcılar ve finans kuruluşları arasında ortak bir anlayış oluşmasının dönüşümü hızlandırabileceğini düşünüyor, ancak farkındalığın tek başına yeterli olmadığına dikkat çekiyor. Tüketicilerin çevresel konulara önem vermelerine rağmen bunun için her zaman daha fazla ödeme yapmaya hazır olmadıklarını belirten Diren’e göre dönüşümü hızlandırmanın yolu, çevresel faydayı ekonomik faydayla birlikte ortaya koyabilmekten geçiyor.
KOBİ’ler için dönüşümün ilk adımı sanıldığı kadar pahalı olmayabilir
Türkiye’nin yeşil dönüşümünde en kritik halkalardan biri KOBİ’ler. Büyük şirketler uluslararası tedarik zincirleri ve Avrupa Birliği ile uzun yıllara dayanan ilişkileri sayesinde yeni düzenlemelere daha hazırlıklı. “Türkiye’nin istihdamı ve ihracatında önemli paya sahip KOBİ’lerin tamamı için aynı değerlendirmeyi yapmak mümkün değil” diyen Ozan Diren, TÜSİAD üyelerinin önemli bölümünün dönüşüm konusunda ciddi mesafe kaydettiğini söylüyor. Buna karşılık dönüşümün bütün KOBİ ekosistemine yayılması gerekiyor.
Büyük şirketlerin deneyimlerinin ve iyi uygulamalarının daha geniş bir işletme kitlesine aktarılmasını öncelikli gördüğünü belirten Diren, COP31’de uluslararası finans kuruluşları ve ticari bankaların ortaya koyduğu yaklaşımın da umut verici olduğunu ifade ederek uluslararası kaynakların Türkiye’ye ve özellikle KOBİ’lere aktarılması konusunda finans sektöründe güçlü bir istek gördüğünü söylüyor. Diren’in önemli bir uyarısı da var: “Sanayimizi dönüştürmemiz lazım. Yeşil dönüşüm bunun çok önemli bir parçası.”
Tarımda iklim krizine karşı 10-15 yıllık politika gerekiyor
Röportajımızın son bölümünde iklim krizinin Türkiye ekonomisi üzerindeki en somut etkilerinden biri olan tarımı konuştuk.
Artan sıcaklıklar, değişen yağış rejimleri ve su kaynakları üzerindeki baskı, tarımsal üretimin geleceğini yeniden şekillendiriyor. Diren’e göre Türkiye’nin tarım politikalarında öncelikle toprak ve su kaynaklarını esas alan bir planlama anlayışına ihtiyacı var. Havza bazlı üretim modelinin önemini vurgulayan Diren, hangi ürünün hangi bölgede yetiştirileceğinin toprağın özellikleri ve su varlığına göre belirlenmesi gerektiğini söylüyor.








