COP31’de açıklanan Antalya Okyanuslar ve Denizler Mutabakatı, mavi ekonomiyi iklim politikalarının ve finansman gündeminin ön sıralarına taşıyor. Kıyı ekosistemlerinin onarılmasından yeşil limanlara, temiz deniz taşımacılığından küçük ada devletlerinin finansman ihtiyacına uzanan yeni iş birlikleri, denizlerin korunması ile ekonomik dayanıklılık arasındaki bağı güçlendirmeyi hedefliyor. Sonuçta, mavi bir gezegende yaşıyoruz. Denizlerin geleceğini kaybederek yeşil bir ekonomi kuramayız.
İklim krizinin ekonomik bilançosunu konuşurken, kuraklığın tarıma, aşırı sıcakların üretime, sellerin kentlere verdiği zararı hesaplıyoruz. Oysa küresel ekonominin önemli bir bölümünü ayakta tutan denizlerde giderek ağırlaşan bir dönüşüm yaşanıyor.
Isınan sular, değişen balıkçılık rotaları, aşınan kıyılar, tehdit altındaki limanlar ve turizm merkezleri… Denizlerdeki ekolojik kayıp, büyük ekonomik bir riske dönüşmüş durumda.
Antalya’da COP31’in okyanuslara ayrılan gününde verilen mesaj bu gerçeğe dikkat çekiyor: Mavi ekonominin geleceği, iklim mücadelesinin başarısından bağımsız düşünülemez.
COP31 Başkanlığı tarafından açıklanan Antalya Okyanuslar ve Denizler Mutabakatı, okyanusların korunmasını, kıyı ekonomilerinin dayanıklılığını ve finansmana erişimi aynı gündemde buluşturuyor.
Mutabakat, ülkeleri denizlerle ilgili hedeflerini ulusal iklim politikalarına dahil etmeye çağırırken, bilimsel araştırmaların, veri paylaşımının ve bölgesel iş birliğinin güçlendirilmesini öngörüyor. Bunun yanı sıra, bugüne kadar iklim finansmanından oldukça sınırlı pay alabilen okyanus temelli çözümlerin yatırım öncelikleri arasına girmesini hedefliyor. Kıyı ekosistemlerinin onarılması, yeşil limanlar, temiz deniz taşımacılığı ve erken uyarı sistemleri bu yaklaşımın somut başlıkları. Özellikle iklim krizinin etkilerini en ağır biçimde yaşayan küçük ada devletleri açısından bu mutabakat, hayati ihtiyaçların finansmanla buluşması anlamına geliyor.
MAVİ EKONOMİ, YEŞİL DÖNÜŞÜMÜN EKSİK HALKASI
Bugün mavi ekonomiden söz ettiğimizde deniz taşımacılığını, limanları, balıkçılığı, turizmi, kıyı altyapılarını ve deniz ekosistemlerini birlikte düşünmek zorundayız.
Bir kıyı kentinde yaşanan erozyon, turizm gelirlerini etkiliyor. Deniz suyu sıcaklıklarının yükselmesi balıkçılığın geleceğini değiştiriyor. Deniz seviyesindeki artış limanların, ulaşım altyapılarının ve yerleşim alanlarının dayanıklılığını sorgulatıyor. Dolayısıyla okyanusların korunması ekonomiyi yakından ilgilendiriyor.
Antalya Mutabakatı’nın dikkat çekici yönlerinden biri, okyanus temelli çözümlerin ülkelerin ulusal iklim planlarına daha güçlü biçimde dahil edilmesini istemesi. Bir diğeri ise finansman.
Küresel iklim finansmanından okyanuslara ayrılan kaynakların son derece sınırlı olması, bu alandaki en büyük çelişkilerden biri.
COP31 kapsamında gündeme getirilen İklim Uygulama Köprüsü’nün bu noktada devreye girmesi hedefleniyor. Amaç, kıyı bölgelerinde geliştirilen projeleri finansman kuruluşlarıyla buluşturmak. Bu noktada; kıyı ekosistemlerinin restorasyonu, sürdürülebilir balıkçılık, temiz deniz taşımacılığı ve dayanıklı liman altyapıları için erişilebilir finansman modellerinin geliştirilmesi gerekiyor.
2035 HEDEFİ: KIYILARIN YÜZDE 20’Sİ RESTORE EDİLECEK
Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı’nda açıklanan Okyanuslar ve Denizler için Bölgesel ve Uluslararası İşbirliği Girişimi, 2035 yılına kadar öncelikli alanlardaki bozulmuş kıyı bölgelerinin en az yüzde 20’sinin restore edilmesini hedefliyor.
Yeşil limanların yaygınlaştırılması, denizcilikte daha temiz enerji kullanımı, turizm ve taşımacılıkta iklim dirençli yatırımlar ve kıyı toplulukları için erken uyarı sistemleri de öncelikler arasında. Bu hedefler, üç tarafı denizlerle çevrili, turizm gelirlerinin önemli bölümünü kıyı bölgelerinden sağlayan, limanlarıyla uluslararası ticaretin merkezinde yer alan Türkiye için de çok önemli.
Özellikle Akdeniz, iklim krizinin etkilerini en yoğun hisseden deniz havzalarından biri. Artan sıcaklıklar, istilacı türler, kirlilik ve kıyı yapılaşması önemli riskler yaratıyor.







