COP31 ev sahibi Türkiye bu konferansın taahhütlerin değil uygulamanın öne çıktığı konferans olmasını istiyordu. Ama COP31 henüz sona ermese de ilk düğüm yine enerji oldu. Petrol gelirlerine dayanan ekonomiler dönüşümün hızını sınırlamak isterken AB temiz enerjiye geçiş yönünde güçlü bir mesaj arıyor.
Bir iklim zirvesinin başarısını kapanıştaki alkışın uzunluğuyla ya da organizasyonun sorunsuz olmasıyla ölçemeyiz. Asıl kriter, ertesi gün hangi yatırımın başlayacağı, hangi kaynağın aktarılacağı ve hangi kararın uygulanmaya başlanacağıdır. Antalya’daki COP31’in son düzlüğünde de ana mesele bu. Ülkeler ortak bir metin çıkarabilir. Ama o metin dünyanın enerji düzenini değiştirecek kadar güçlü olacak mı?
Büyük beklenti, büyük hayal kırıklığına dönüştü
Geçmiş COP’lar bize temkinli olmayı öğretiyor. Kyoto ve Paris gibi iz bırakan zirveler vardı. Paris Anlaşması, sıcaklık artışını sanayi öncesine göre 2 derecenin oldukça altında tutmayı ve 1,5 dereceyle sınırlamak için çaba göstermeyi ortak hedef haline getirdi. Ancak “dağ fare doğurdu” dedirten toplantılar da yaşandı. 2009 Kopenhag zirvesinden beklenen kapsamlı ve bağlayıcı anlaşma çıkmadı. Büyük beklenti, büyük hayal kırıklığına dönüştü.
Glasgow’da ise tek bir kelimenin ağırlığını gördük. Emisyon azaltım önlemleri uygulanmayan kömürlü elektrik üretiminin “sonlandırılması” yerine “azaltılması” üzerinde uzlaşıldı. İlerleme vardı; fakat dönüşümün hızı ve takvimi konusunda açık kapılar da bırakıldı. İklim diplomasisinde yumuşatılan kelimelerin gerçek hayattaki karşılığı, ertelenen yatırımlar ve süren emisyonlar olabiliyor.
COP31 ev sahibi Türkiye bu konferansın taahhütlerin değil uygulamanın öne çıktığı konferans olmasını istiyordu.
Ama COP31 henüz sona ermese de ilk düğüm yine enerji oldu. Antalya’dan uluslararası medyaya yansıyan haberlere göre Suudi Arabistan, elektrifikasyon hedefi ve fosil yakıtlardan uzaklaşma konusunda uzlaşmayı engelliyor. Petrol gelirlerine dayanan ekonomiler dönüşümün hızını sınırlamak isterken AB temiz enerjiye geçiş yönünde güçlü bir mesaj arıyor.
Türkiye’nin önerisinin nihai metinde ne ölçüde korunacağı zirvenin önemli sınavlarından biri.
Bu, yalnızca petrol üreticileriyle yenilenebilir enerji savunucuları arasındaki bir tartışma değil. Sanayinin, ulaşımın ve binaların elektrik kullanması; şebeke, depolama ve üretim yatırımı gerektiriyor. Üstelik elektriğin nasıl üretildiği de önemli. Fosil yakıtla üretilen elektriğin kullanımını artırmak tek başına yeterli değil. Temiz üretimle elektrifikasyonun birlikte ilerlemesi gerekiyor.
İkinci düğüm önceki COP’larda da olduğu gibi para. Gelişmekte olan ülkeler, yeni hedeflerden önce bunları gerçekleştirecek kaynakları görmek istiyor. Hindistan’ın da içinde bulunduğu ülkelerin itirazlarında finansman ihtiyacı belirgin. Yüksek faizle borçlanan bir ekonomiye “daha hızlı dönüş” demek kolay. Uygun maliyetli, uzun vadeli kaynağı sağlamak daha zor. İklim felaketleri borç yükünü artırırken borç yükü de korunma yatırımlarını geciktiriyor.





