Gürkan Akgüneş
Zeytinyağında tağşiş, fiyatlarla doğru orantılı. Fiyatlar yüksek olduğunda, tağşiş daha çok artıyor. Bu yıl, zeytinde rekolte tahmini, 2 milyon 450 bin ton olarak açıklandı. 750 bin ton sofralık zeytin, 310 bin ton da zeytinyağı üretiminin gerçekleşmesi bekleniyor.
Türkiye, zeytin ülkesi. Ağaç sayısı ve zeytinyağı üretimiyle dünyada ilk beşte. Hatta geçen yıl, İspanya’dan sonra dünyanın ikinci büyük zeytinyağı üreticisi olduk.
Ama zeytinyağı tüketiminde, listenin sonlarındayız. İspanya’da kişi başı yıllık tüketim 12 litreyken, bizdeyse sadece 2 litre. Suriye’de bile 6,5 litre!
Tabii bu tablonun nedenlerinden biri, halkın alım gücünün son yıllarda dramatik bir şekilde düşmesi. Geniş halk kitleleri için zeytinyağı, hâlâ pahalı bir yağ çeşidi.
Bugün gerçek zeytinyağının litresine 300 liradan daha düşük bir fiyata ulaşmak mümkün değil. Hâl böyle olunca da sahtekârlara gün doğuyor. Tarım ve Orman Bakanlığı’nın belirli aralıklarla kamuoyuna duyurduğu tağşiş listeleri, zeytinyağı memleketinde hakiki zeytinyağına ne kadar uzak olduğumuzu, zaten net bir şekilde ortaya koyuyor.
Yüzlerce sahte zeytinyağı markası var o listede. Ve birçoğu da zeytinyağında coğrafi işarete sahip olan ‘Ayvalık’ ilçesinin ismini kullanıyor. Üstelik, sahte oldukları bakanlık tarafından açıklanmasına rağmen, o markaların büyük bir bölümü, hala e-ticaret sitelerinde satılmaya devam ediyor.
Zeytinyağlarının yarısı sahte!
Ayvalık Ticaret Odası Başkanı Ali Uçar da zeytinyağında sahteciliğin vardığı boyutu, “İç piyasada tüketilen zeytinyağlarının yarısı sahte” sözleriyle özetliyor.
Bugün e-ticaret siteleri ve sosyal medya platformları üzerinden 5 litresi 1000-1200 TL’ye satılan yağların, tağşişli ürünler olduğuna dikkat çeken Uçar, zeytinyağı sahteciliğinde en çok Ayvalık markasının kullanılmasından yana da dertli;
“Ayvalık zeytinyağı için coğrafi işaretimiz var ve coğrafi işaret şartlarını taşımayan hiçbir üründe Ayvalık ibaresinin kullanılamaması gerekiyor. Ama şu an Türkiye’de zeytinyağlarının çoğu Ayvalık markası altında satılıyor.
E-ticaret sitelerinde Ayvalık markasıyla satılan ürünleri alıp analiz ettirdiğimizde hemen hemen tamamının karışım yağlar olduğunu gördük. Ne üretim yeri belli ne de üretim parti numarası… Ambalajın üzerindeki adresler bile sahte. Ayvalık Yolu 8. kilometre yazıyor ama öyle bir adres yok. Şikâyet ediyoruz ama satışlar hala sürüyor. Savcılıkta bekleyen 35 dosyamız oldu. Bu mücadeleyi biz tek başımıza veremeyiz. Sahtecilik yapanların ürünleri toplatılmalı ve firmalar kapatılmalı.”
