Gıda endüstrisinde gıda bileşimleri içerisine katılan gıda boyaları, dışardan bakıldığında “sentetik mi doğal mı” net olarak anlaşılmasa bile, gıdanın doğal rengi düşünülerek algılandığında fark edilebilir. Burada önemli olan boya katımı değil, katılan boyanın yasal olması ve dozudur. Zira yasal olarak birçok renklendirici gıdaya ilave edilebilir. Asıl sorun, yasal dozun kullanılmış olup, olmadığıdır. Önerimiz; aşırı yapay renkli şeker, dondurma vb. ürünleri tercih etmemektir.
Gıdaların doğal renklerinin ışık, hava, sıcaklık, nem, muhafaza koşulları ve teknolojik işlemler karşısında değiştiği bilinen bir gerçektir. Arzu edilmeyen bu durumun önüne geçmek için sıklıkla gıda boyası olarak bilinen renklendiriciler kullanılmaktadır.
Renklendiriciler
Endüstriyel hedeflere ulaşmak, gıda maddelerinde tüketici istek ve taleplerini karşılayarak albeni oluşturmak, bazı kusur ve hataları örtmek ve hatta bazen de taklit ve tağşiş yapmak için gıda renklendiricileri kullanılmaktadır. Bu maddeler katkı maddeleri içerisinde yer aldığı içinde önce katkı maddesini tanımlamak gerekir:
Latince katmak-ilave etmek olan “addere” kelimesinden türetilmiş olan bu tanımlama, “Normalde besleyici değeri olsun veya olmasın, tek başına gıda olarak tüketilmeyen ve bir gıdanın temel bileşeni olarak kullanılmayan, teknolojik (organoleptik dahil) bir amaç doğrultusunda üretim, muamele, işleme, hazırlama, ambalajlama, taşıma veya depolama aşamalarında gıdaya ilave edilmesi sonucu kendisinin ya da metabolitlerinin, doğrudan ya da dolaylı olarak o gıdanın özelliklerini etkilemesine neden olan maddeler” olarak yapılmaktadır.
Gıda boyalarına talep artıyor
Günümüzde, gıda boyalarının endüstrilerdeki bu yaygın kullanımı, renk yelpazesinin geliştirilmesine de yol açmıştır. Bazı pazar araştırma şirketleri, 2025 yılına kadar sadece ABD gıda boya pazarının 2,97 milyar doları aşacağını söyleseler bile, şimdiden gelecekteki küresel pazarın ne kadar olacağını tahmin etmek oldukça zordur. Fakat tek bilinen gerçek, bu alandaki talebin sürekli artmakta olduğudur. Tüketicilerin tercihini kazanmak için gıda endüstrisindeki firmalar ürünlerin daha lezzetli, besleyici, çekici ve güvenli olması için çaba harcamaktadır. Bu nedenle, yiyecek ve içecek üreticilerinin kitle pazarına hitap etmek için, doğal ve sentetik olarak üretilen renklendiricileri ürünlerine gıda katkı maddesi olarak dahil etmeleri hiç de şaşırtıcı değildir.
Yasal olmayan maddelere dikkat!
Gıda endüstrisinde gıda boyaları doğal (havuç yağı, pancar tozu vb.) ve sentetik (yapay) (Tartrazin, Quinoline yellow vb.) olarak gıda bileşimleri içerisine katılmaktadır. Tabii gıda boyaları içerisinde yer almayan ve taklit ve tağşiş amacıyla zaman zaman ucuz ve maliyeti düşük olan ve halk sağlığında ciddi tehlike yaratan farklı maddelerde kullanılmaktadır. Yasal olmadan kullanılabilen bu toksik (zehirli) maddelerin burada isimlerini vermenin doğru olmayacağı düşündüğümden dolayı örneklemek ve atfetmek istemiyorum. Fakat bu maddelerin halk sağlığı açısından kanser ve ölümlere kadar varabilen sonuçlar yarattığını bilmek gerekir.
