İki önemli faktör değişimi ve uyum sağlamayı kaçınılmaz kılıyor. Birincisi, büyük bir tehdit haline gelen iklim krizi. İkincisi ise hem bir tehdit hem de ülkeler açısından bir üst lige sıçrama fırsatı: Yapay zeka.
Ne kadar eleştirirsek eleştirelim, gençler, bu iki faktörün zorladığı değişime en iyi uyum sağlama becerisine sahip olanlardır. İklim krizi, ülkemizin gıda güvencesini tehdit ederken tarım ekonomisinin sosyolojik boyutu bugünlerde daha bir önem kazandı ve kırsal nüfus, kırsal gençlik ve kırsalın geleceği daha çok konuşulur oldu.
Tarımsal istihdam düşüyor mu?
Ülkemizde tarımsal istihdam son 10 yılda yaklaşık olarak yüzde 5 geriledi. Bugün %15’lerde olan tarımda çalışan nüfusun oranı, aslında gelişmiş ülkelerin bir hayli üzerinde. Bu azalmayı gelişimin doğal bir süreci olarak görmeliyiz. Avrupa Birliği’nin AB Tarımsal Görünüm 2025-2035 raporu, gelecek 10 yıl içinde AB’de tarımsal istihdamın 7,5 milyondan 6,9 milyona gerileyeceğini, büyük işletmelerin daha da büyüyeceğini ve gelirlerinin artacağını, küçüklerin ise ya tarımı terk edeceğini veya örgütlenerek akıllı tarıma odaklanacağını belirtiyor.
Aslında ülke olarak sorunumuz tarımı terk edenler değil, daha çok gençlerin tarım dışına kayması. Bu durum yalnızca bizim değil tüm dünyanın sorunu. Tarım işletmecilerinin ortalama yaşının altmışa dayandığı ve bunun giderek arttığı bir sektörde, bahsettiğimiz değişimi yakalamak elbetteki kolay olmayacak. Ülke olarak yapmamız gereken, gençleri kırsalda tutabilmek için imkanları seferber etmek.
Gençlere hangi tarımsal destekler sağlanıyor?
Bugün Tarım ve Orman Bakanlığı’nın (TOB) neredeyse tüm desteklerinde gençlere ayrıcalık tanınıyor. Yazımızın bu bölümünde, tarımda gençlere yönelik hibe, kredi ve desteklerden bahsedeceğiz.
* Kırsal Kalkınma Yatırım Programında bütçenin en az %20’si gençlere ve kadınlara ayrılıyor ve %50-70 oranında hibe desteği sağlanıyor. Gençler, kadınlar ve birinci derece başarılı tarımsal örgütlere öncelik veriliyor.
* Temel hayvancılık desteğine ek olarak gençlere ürün geliştirme destekleri sağlanıyor.
* Ziraat Bankası, Ziraat Katılım ve Tarım Kredi Kooperatiflerinin tarımsal kredilerinde, standart faiz indiriminin ek olarak gençlere avantajlar sağlanıyor.
* Kırsalda Bereket Hayvancılığa Destek Projesinde, ilk defa hayvancılık yapacak gençlere 15 hayvana kadar sağlanan destek, veteriner, ziraat mühendisi, gıda mühendisi veya hayvancılıkla ilgili bir eğitimi olanlara 30 hayvana kadar artırılabiliyor. Bir yıl boyunca aylık bir asgari ücret karşılığı hibe; kredilerde %85 faiz indirimli, 2 yıl ödemesiz ve 3-5 yılda geri ödemeli kredi desteği; bir yıllık TARSİM sigortası ile önemli bir proje. Doğumu yaklaşmış verimli gebe düveler sayesinde, başvuru yapan ve destek alan genç bir zooteknist, kısa zamanda hayvan varlığını ikiye katlayabilir.
