Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) açıkladığı bitkisel denge tablolarına göre tahıl ürünleri toplamında yurt içi üretimin yurt içi talebi karşılama oranı 2023-2024 piyasa dönemindeki yüzde 111,9 düzeyinden 2024-2025’te yüzde 91,1’e düştü.
Önceki döneme göre yaşanan 20,8 puanlık düşüşte kuraklık faktörünün yanı sıra baz etkisi de bulunuyor. Tahıl grubunda yeterlilik oranı önceki piyasa döneminde rekor bir düzeye ulaşmıştı. Yeterlilik oranı sebze ürünleri toplamında da 2,5 puan düşerek yüzde 111,3’ten yüzde 108,8’e geriledi. Meyve grubunda ise üretim fazlasına bağlı yüksek düzeydeki yeterlilik derecesi varlığını sürdürdü.
Temel ürün buğdayda yüzde 104,3
Toplam tahıl üretiminde en büyük paya ve gıda sistemi içinde stratejik öneme sahip en temel ürün olan buğdayda yeterlilik oranı yüzde 118,4’ten yüzde 104,3’e geriledi. Yeterlilik oranı durum buğdayında yüzde 228,6’dan yüzde 202’ye, diğer buğdayda yüzde 106’dan yüzde 92,3’e geriledi. Bu verilere göre, çok tüketilmesi yanında aynı zamanda gıda güvenliği, genel ekonomi, ulusal güvenlik ve uluslararası ilişkilerle doğrudan bağlantılı olan buğdayda yerli üretimin iç talebi karşılama oranı gerilemekle birlikte yüzde 100’ün üzerinde kaldı.
Tahıl grubunda; yem sanayii açısından kritik ürünlerde ise tablo daha zayıf bir görünüm oluşturdu. Yeterlilik oranı arpada yüzde 84,6, mısırda yüzde 73,1 seviyesinde kaldı. En dikkat çekici açık ise yağlı tohumlarda ortaya çıktı. Ayçiçeğinde yeterlilik oranı yüzde 63,2, soyada ise yalnızca yüzde 4,2 olarak hesaplandı. Bu durum Türkiye’nin bitkisel yağ ve yem hammaddelerinde ithalata bağımlılığının sürdüğünü gösterdi. Buna karşılık bakliyat ve bazı tarla ürünlerinde üretim talebin üzerinde gerçekleşti. Yeterlilik nohutta yüzde 117,5, patateste yüzde 105,8, şeker pancarında yüzde 100 oldu.
Sebze ve meyvede yüksek oran
2024-2025 piyasa döneminde sebzelerde yerli üretimin iç talebi karşılama oranı sınırlı düşüşe rağmen yüksek düzeyini korudu. Sebze ürünleri grubunda en yüksek yeterlilik yüzde 116,2 ile kabak, yüzde 115,7 ile hıyar, yüzde 112,3’le domateste görüldü. Birçok sebzede üretim talebin üzerinde gerçekleşirken, sarımsakta ise yeterlilik oranı yüzde 94,7 ile talebin altında kaldı.
