Bir karış bile olsa ekecek toprağı olan şanslı. Yeşil biber, domates, maydonoz… Belki bir iki zeytin ve limon ağacı… Dallardan dökülen erikler, kayısılar… Yaza da kışa da yeter. Peki ya, değil ekip biçecek, şehirde ayağını basacak toprağı bile bulmakta zorlanan milyonlar? Markette pazarda cebine uygun meyve sebze arayacak. İktidarın henüz üzerinden dozerle geçmediği ağaçlardan toplanabilen zeytine bakacak. Evet, belki sadece bakacak. Peynirin yanından geçecek. Eti unuttu zaten. Alabildiklerini de sirkeli karbonatlı sularda bekletecek. İçine sinmeyecek çünkü. Ya üzerlerinde sağlığını bozacak tarım ilacı kalıntıları varsa?
***
2024 yılında Türkiye, Avrupa Birliği’nin (AB) gıda güvenliği kontrol sistemi olan Rapid Alert System for Food and Feed (RASFF) üzerinden en çok bildirim alan ülke oldu. Pestisit kalıntıları ve aflatoksin seviyesindeki fazlalıklar gibi nedenlerle pek çok ihracat ürünü sınır kontrolünden geri döndü. Sınır reddetme bildirimi, AB sınırında yapılan kontrollerde bir ürünün güvenlik standartlarına uymaması nedeniyle reddedilmesi demek. AB pazarına girmeyen ürünler, genellikle ihracatçı ülkeye geri gönderiliyor.
***
doğrulukpayı.com’da yer alan Eylül Büyüktunca’nın “2025’te Türkiye’nin Sınırda Geri Çevrilen İhraç Ürünleri” başlıklı yazısında RASFF verilerini yer verilmiş. Buna göre, 2025 yılının ilk yedi ayında toplamda 2932 bildirimin yapıldığı ve bunlardan 241’inin Türkiye menşeli ürünler olduğu görülüyor. Bunun 130’u sınır reddini içeriyor. 2024’te Türkiye’den ihraç edilen ürünlerde bildirilen sorunların başında aşırı aflatoksin ve pestisit geliyor. Okratoksin, toksik alkaloid ve biyolojik tehlikeler de diğer bildirilen tehlikeler arasında. Biyolojik tehlikeler büyük ölçüde salmonella kaynaklı olup, genellikle baharatlarda tespit edilmiş.
***
Nisan ayında Greenpeace Türkiye, “Pestisitler ve Çocuklar” başlıklı bir rapor yayımladı. Buna göre, markette satılan birçok sebze ve meyvede tehlikeli düzeyde pestisit kalıntısı bulunmuştu. Sonuçlar, İstanbul’daki beş zincir marketin ve semt pazarlarının raflarından alınan 155 örnekten 51’inin mevzuata uygunsuz olduğunu gösteriyordu. Gıda mühendisi Dr. Bülent Şık tarafından hazırlanan raporda, pestisit kalıntılarının özellikle çocuk sağlığı için ciddi risk oluşturduğu vurgulanıyordu.
