Fonksiyonel gıdalara olan ilginin artmasıyla birlikte “bağırsak dostu”, “prebiyotik” ve “yüksek lifli” gibi ifadeler gıda etiketlerinde daha sık kullanılmaya başladı. Ancak bu kavramların ne anlama geldiği ve hangi koşullarda kullanılabildiği, hem tüketiciler hem de markalar için giderek daha karmaşık hale geliyor. Özellikle farklı ülkelerdeki farklı düzenlemeler, aynı ürünün farklı pazarlarda farklı şekilde konumlandırılmasına neden oluyor.
Örneğin ABD’de “prebiyotik” olarak pazarlanan bir ürün, aynı içeriğe sahip olsa bile İngiltere’de yalnızca “yüksek lifli” olarak sunulabiliyor. Bunun temel nedeni, sağlık beyanlarına ilişkin yasal çerçevenin ülkeden ülkeye ciddi farklılıklar göstermesi.
Beyan konusundaki kavramlar pazara göre değişiyor
Sektörde dikkat çeken örneklerden biri, gazlı içecek kategorisinde yer alan bazı ürünlerin farklı ülkelerde farklı iddialarla piyasaya sunulması. Aynı formülasyona sahip ürünler, ABD’de “prebiyotik” olarak lanse edilirken, İngiltere’de bu ifade kullanılmıyor ve ürün “yüksek lifli” olarak tanıtılıyor.
Uzmanlara göre bu durumun temelinde, sağlık beyanlarının regülasyonu yatıyor. Özellikle Avrupa ve İngiltere’de ürünlerin “prebiyotik” veya benzeri sağlık iddialarıyla pazarlanabilmesi için belirli ve sınırlı onaylı beyan listelerine uyulması gerekiyor.
Öte yandan “lif” kavramının kullanımı da belirli kriterlere bağlı. Örneğin bir ürünün “lif kaynağı” olarak tanımlanabilmesi için belirli bir gramaj eşiğini karşılaması gerekirken, “yüksek lifli” ifadesi için daha yüksek değerler aranabiliyor.
Türkiye’deki yasal mevzuat da gündemden inmeyen bir konu. Geçtiğimiz Mart ayında, Türkiye’de gıda etiketleme mevzuatı güncellenerek tüketiciyi bilgilendirme ve yanıltıcı ifadeleri önleme hedefi güçlendirildi. Yeni düzenlemeyle, özellikle çocuklara yönelik ambalajlarda kısıtlamalar getirildi ve ürün isimlendirmelerinde içerik esaslı daha net kurallar tanımlandı. Ayrıca toplu tüketim yerleri için içerik ve enerji bilgisi paylaşımı zorunlu hale getirildi. Etiketlerde okunabilirlik, içerik şeffaflığı ve doğru beyan vurgusu artırılırken, işletmelere uyum için belirli bir geçiş süresi tanındı.
Tüketici algısı ve pazarlama dili
Terminoloji yalnızca regülasyonlarla değil, tüketici algısıyla da şekilleniyor. Bazı markalar “bağırsak dostu” gibi daha genel ve anlaşılır ifadeleri tercih ederek, bilimsel terimler yerine daha erişilebilir bir iletişim dili kullanmayı seçiyor.
Ancak bu yaklaşım, zaman zaman kavram karmaşasını da beraberinde getiriyor. Çünkü “prebiyotik”, “lif” ve “bağırsak dostu” ifadeleri bilimsel olarak aynı anlama gelmiyor. Prebiyotikler, bağırsak mikrobiyotasını destekleyen spesifik bileşenleri ifade ederken, lif daha geniş bir besin bileşeni grubunu kapsıyor.
Uzmanlar, markaların yeni pazarlara girerken yerel düzenlemeleri dikkate almasının kritik olduğunu vurguluyor. Aksi halde aynı ürünün farklı ülkelerde farklı mesajlarla sunulması, hem tüketici güvenini hem de marka konumlandırmasını etkileyebiliyor.
Sonuç olarak, bağırsak sağlığı odaklı ürünlerin yükselişiyle birlikte terminoloji daha da önem kazanırken, gıda sektöründe doğru ve şeffaf iletişim ihtiyacı da giderek artıyor.
www.gidahatti.com/haber/27869159/gida-etiketlerinde-kavram-karmasasi-nereye-gidiyor
