Deniz Kurt: Lüks kahvesi: Kahve lüksü

Honoré de Balzac ne demiş? ‘Kahve mi yoksa hayat mı? Bence kahve hayattır zaten. Birçok okurum da bana katılacaktır. Türk kahvesine kafiye olsun diye lüks kahvesi dedim çünkü gerçekten kahvenin hayatımızın lükslerinden biri olduğunu kim inkâr edebilir ki? Kahvesiz yaşayabilir misiniz? Çoğumuz buna hayır diyecektir. Bizde Türk kahvesi düşkünlüğü olduğu kadar son yüzyılda hayatımıza ‘kahve içmeden güne başlamam!’ alışkanlığı da girmiştir. Starbucksçılar, İtalyan kahveleri, Endonezya’dan Küba’ya, Etiyopya’dan Türk kahvesine herkesin kendi kahve zevki vardır.

Kesin olmamakla birlikte kahve önce 15. yüzyılda Etiyopya’dan Yemen’e gitmiş, oradan 16. yüzyılda Avrupa’ya yayılmış. Tabi arada biz Türkler varız. İtalyanlar makarnaları kadar kahveleriyle de ünlüdür ama onlara kahveyi gönderen de biziz. İlk espresso makinasını 1901’de patentlemişler, epey yeni bir hikâye yani.

Türk kahvesi, ince çekilmiş kahve çekirdekleri ve su ile yapılıyor biliyorsunuz. İtalyan kahvesi filtrelenerek pişiriliyor. O yüzden bizim telvemiz ve kırk yıl hatırımız var. Bizde ‘Gönül ne kahve ister ne kahvehane, gönül sohbet ister kahve bahane’ denirken, İtalyanlarda, ‘Il caffè è una scusa per dire di sì alla vita!’ Türkçesi, “Kahve, hayata ‘evet’ demek için bir bahane!”

İtalyan kahvelerinde espresso, capuccino, macchiato gibi türler varken, bizde çocuklara verilen süte kahve gibi bir seçeneğin dışında tek çeşitte takılıyoruz. Kahve, Osmanlı kültüründe sadece bir içecek değil, aynı zamanda sosyal etkileşimin önemli bir aracı olarak benimsenmiş. Kahvehanede geçirilen zaman, insanların bir araya geldiği, sohbet ettiği ve hayatın tadını çıkardığı bir alan oluşturmuştur. İtalyanlar ise shot atarlar! Yani kahvehanelerinde (bar der onlar) oturacak yer bile yoktur. Kahve, özellikle espresso, bir atımda içilir ve herkes işine gücüne, yoluna gider. Bizim gibi oturup sohbetler hatta fallar eşliğinde içilmez kahve.