Türkiye’nin zengin bitki çeşitliliğine yeni bir tür daha eklendi. Ege Üniversitesi ile Bitlis Eren Üniversitesi araştırmacılarının ortak çalışmaları sonucunda, Bitlis’in Tatvan ilçesinde bulunan İncekaya (Por) Kalderası’nda daha önce bilim dünyası tarafından bilinmeyen yeni bir çan çiçeği türü keşfedildi. Bilimsel adı “Campanula porensis” olan tür için Türkçe isim olarak “Porçanı” önerildi.
Yeni tür, Bitlis Eren Üniversitesi araştırmacıları Doç. Dr. İbrahim Demir ve Muhammed H. Ölekli tarafından Bilimsel Araştırma Projesi çerçevesinde gerçekleştirilen arazi çalışmaları sırasında fark edildi. Daha sonra Ege Üniversitesi Botanik Bahçesi ve Herbaryum Araştırma ve Uygulama Merkezi Müdürü Prof. Dr. Hasan Yıldırım tarafından yürütülen ayrıntılı morfolojik ve taksonomik incelemeler sonucunda bu popülasyonun bilim için yeni bir tür olduğu ortaya konuldu.
Kuraklık yeni türü tehdit ediyor
Yeni tür hakkında bilgi veren Prof. Dr. Hasan Yıldırım, “Porçanı, İncekaya Kalderası içerisinde çökmeler sonucu oluşmuş mağara girişleri ve dik volkanik kaya duvarlarında yaşamaktadır. Tür, yıl boyunca nemini koruyan, güneş ışığının sınırlı ulaştığı gölgeli kaya yüzeylerinde gelişmektedir. Bu özel yaşam alanı, birçok kaya bitkisi için doğal bir sığınak niteliğindedir ve bölgenin biyolojik çeşitlilik açısından önemini ortaya koymaktadır. Yapılan arazi çalışmalarında yaklaşık 400–500 ergin birey tespit edilmiş olup türün yayılış alanı oldukça sınırlıdır. Bu nedenle tür, Uluslararası Doğayı Koruma Birliği (IUCN) kriterlerine göre ‘Hassas’ (VU) kategorisinde değerlendirilmiştir. Günümüzde doğrudan bir tehdit gözlenmemekle birlikte, türün yalnızca nemli ve gölgeli mikrohabitatlara bağımlı olması nedeniyle iklim değişikliği ve kuraklaşma gelecekte önemli riskler oluşturabilir” dedi.
140 türün yarısı endemik
Türün yayılımını anlatan Prof. Dr. Yıldırım, “Yaklaşık 450 türle temsil edilen Campanula (çan çiçeği) cinsinin en önemli çeşitlilik merkezlerinden biri Türkiye’dir. Ülkemizde 140’tan fazla Campanula taksonu bulunmakta ve bunların yaklaşık yarısı endemik olarak bilinmektedir. Porçanı’nın keşfi, Anadolu’nun özellikle dağlık ve ulaşılması güç bölgelerinde hâlen keşfedilmeyi bekleyen yeni türlerin bulunduğunu göstermesi açısından büyük önem taşımaktadır. Bu keşif, İncekaya Kalderası’nın yalnızca jeolojik değil, aynı zamanda biyolojik çeşitlilik açısından da korunması gereken önemli doğal alanlardan biri olduğunu bir kez daha ortaya koymaktadır” diye konuştu.
