Yüksek rekolte beklenen yılda gıda sektörü maliyet alarmı veriyor. Girdi fiyat artışları enflasyonu güçlü tutarken, rekabetteki zafiyet dış fazlanın azalmasına neden oluyor. DÜNYA’ya konuşan sektör temsilcileri, navlun, işçilik ve hammadde maliyetlerine dikkat çekti.
Tarımda bu yıl uygun iklim koşulları sayesinde birçok üründe yüksek rekolte bekleniyor. Buna karşın son dönemde gıda sektöründeki zafiyet dikkat çekiyor. İstanbul Sanayi Odası (İSO) Türkiye Sektörel PMI verileri Haziran 2026 sonuçlarına göre, bu ayda en belirgin yavaşlama Temmuz 2025’ten bu yana en sert üretim daralmasının kaydedildiği gıda ürünleri sektöründe yaşandı. Sektör PMI endeksinin son dört aydır küçülme bölgesine seyrettiği görüldü. Sektördeki firmalar, girdi maliyetlerindeki keskin artışa ve tedarik zinciri aksamalarına bağlı olarak satın alma faaliyetlerini önemli ölçüde azalttı. Satış fiyatları belirgin bir şekilde artmaya devam etti.
Fiyat artış hızı manşeti aştı
Sektörün son altı ayında bakıldığında girdi fiyatları endeksinin 61-67 bandında, nihai ürün fiyatlarının da 54-61 bandında seyrettiği görülüyor. 50 eşik değerin oldukça üzerinde seyreden endeks değerleri güçlü fiyat artışlarına işaret ediyor. Nitekim yurt içi üretici fiyatları endeksi (Yİ-ÜFE) Haziran 2026 verilerine göre, yıllık üretici fiyat artışı yüzde 33,07 ile yüzde 28,09’luk manşet yurt içi üretici enflasyonunun üzerinde seyrediyor. Tüketici fiyat endeksine (TÜFE) göre de haziranda gıda ve alkolsüz içecekler enflasyonu yüzde 35,45 ile yüzde 33,11’lik manşet TÜFE’nin üzerine gelişti.
TÜSİAD’ın Maliyet Bazlı Rekabet Gücü Endeksi (TÜSİAD-RGE), 2026 yılı ilk çeyrek sonuçlarına bakıldığında sektörler arasında en sert rekabet kaybının gıdada yaşanması dikkat çekiyor. Buna göre, 2026 yılının ilk çeyreğinde gıda imalatı sektöründe yurt içi maliyetler bir önceki çeyreğe göre yüzde 5,5 artarken, rakip ülkelerde maliyet artışı yüzde 1,1 seviyesinde kaldı. Özellikle ara malı maliyetlerindeki artış (yüzde 6,4), sektör maliyetlerindeki yükselişte belirleyici olurken enerji maliyetlerindeki gerileme (yüzde -6,8) bu artışı kısmen sınırladı. Son iki yıllık dönemde sektör maliyetleri rakip ülkelere kıyasla daha yüksek bir artış eğilimi sergiledi.
Dış fazlada dramatik düşüş
Sektördeki maliyet artışları gıda enflasyonu yüksek tutarken, rekabet kaybının nesnel sonuçları da dış ticaret tarafında görüldü. Türkiye Gıda ve İçecek Sanayii Dernekleri Federasyonu (TGDF) Mayıs 2026 raporuna göre, Türkiye’nin tarım, gıda ve içecek sektörü 2026 yılının Mayıs ayında 5 aylık dönem itibarıyla 11,64 milyar dolar ihracat; 11,34 milyar dolar ithalat yaptı. Böylece sektör 300 milyon dolarlık dış fazla verdi. Geçen yılın aynı döneminde bu rakam 1,29 milyar dolardı. Yıllık düzeyde bakıldığında 2024 sonunda 9,45 milyar dolar olan sektörün dış fazlası 2025 sonunda 4,91 milyar dolara geriledi.
