Türkiye, 2026-2029 dönemini kapsayan Ulusal Yeşil Finans Stratejisi ile yeşil yatırımlara giden paranın kurallarını, verisini ve araçlarını yeniden düzenlemeye hazırlanıyor. Plan; finans sektöründe iklim risklerinin daha görünür hale gelmesinden yeşile boyamanın önlenmesine, KOBİ’lerin finansmana erişiminden sigorta ve emeklilik sisteminin dönüşümüne kadar geniş bir yol haritası sunuyor. Ancak başarının asıl ölçüsü, 45 eylemin ne kadarının gerçek yatırım akışına dönüşeceği olacak.
Türkiye’nin yeşil dönüşümünde uzun süredir eksik kalan halkalardan biri tamamlanıyor: Finansmanın hangi kurallarla, hangi veriye dayanarak ve hangi araçlarla yönlendirileceğine ilişkin ulusal yol haritası. Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından hazırlanan Ulusal Yeşil Finans Stratejisi ve Eylem Planı 2026-2029, finansal sistemi yalnızca yeşil projelere daha fazla kaynak sağlayan bir yapı olarak değil, iklim risklerini ölçen, fiyatlayan ve yatırım kararlarının içine yerleştiren bir mekanizma olarak yeniden kurguluyor. Planın çıkış noktası şöyle tanımlanıyor: Türkiye’nin 2053 net sıfır hedefi, yalnızca kamu kaynaklarıyla finanse edilemeyecek kadar büyük bir dönüşüm gerektiriyor. Belgede Dünya Bankası verilerine dayanılarak, Türkiye’nin dayanıklı net sıfır patikasını hayata geçirebilmesi için 2022-2030 döneminde yaklaşık 68 milyar dolarlık ek yatırıma ihtiyaç duyduğu, bu tutarın yaklaşık yarısının özel sektör tarafından karşılanmasının beklendiği belirtiliyor.
Bu nedenle plan, yalnızca “daha fazla yeşil kredi” ye odaklanmıyor. Asıl hedef; özel sermayenin harekete geçebileceği, yatırımcının neyin gerçekten yeşil olduğunu anlayabildiği, risklerin karşılaştırılabildiği ve uluslararası kaynaklara erişimin kolaylaştığı güvenilir bir finansal altyapı kurmak.
3 amaç, 11 hedef, 45 eylem
Strateji, 2026-2029 döneminde uygulanmak üzere üç ana amaç, 11 hedef ve 45 eylemden oluşuyor. İlk amaç, şeff af ve ölçülebilir bir yeşil finans ekosistemi için gerekli altyapının kurulması. Bu başlık altında sektörel düzenlemelerin geliştirilmesi, danışmanlık, doğrulama ve güvence sistemlerinin güçlendirilmesi, merkezi veri altyapısının oluşturulması, ortak raporlama standartlarının geliştirilmesi ve yeşile boyamanın önlenmesine yönelik mekanizmaların kurulması yer alıyor. Bu bölüm, planın en kritik ayağı olarak öne çıkıyor. Çünkü bugün yeşil finansın önündeki temel sorunlardan biri, şirketlerin ve finans kuruluşlarının aynı kavramları farklı biçimde kullanması. Ortak tanım, taksonomi, veri ve doğrulama mekanizması olmadan, yeşil finans piyasasının büyümesi yatırımcı güvenini artırmak yerine yeni tartışmalar yaratabiliyor. İkinci amaç, kurumsal kapasite ve insan kaynağının güçlendirilmesi. Bankacılık, sigortacılık ve sermaye piyasalarında yeşil finans konusunda uzman personel yetiştirilmesi; kamu kurumlarının sürdürülebilirlik raporlaması kapasitesinin artırılması ve reel sektörün yeşil finans araçlarına erişim konusunda bilgilendirilmesi planlanıyor. Eğitimlerin yalnızca finans sektörüne değil, reel sektöre de yayılması hedefleniyor. Özellikle enerji verimliliği yatırımlarının bankalar tarafından doğru değerlendirilebilmesi, şirketlerin yeşil borçlanma araçlarına erişebilmesi ve sürdürülebilirlik raporlamasında yapılan sınıfl andırma hatalarının azaltılması amaçlanıyor.
Üçüncü amaç ise yeşil finansı büyütecek piyasa mekanizmalarının oluşturulması. Bu başlık; bankacılık, sermaye piyasaları, sigortacılık, emeklilik sistemi ve yeni finansal teknolojiler üzerinden yeşil yatırımlara kaynak akışını hızlandırmayı hedefl iyor. Planın bu bölümü, yeşil finansın yalnızca birkaç büyük şirketin tahvil ihracıyla sınırlı kalmaması açısından önem taşıyor. KOBİ’lerin, enerji verimliliği yatırımlarının, iklim uyum projelerinin ve dönüşüm sürecindeki sektörlerin de finansmana erişebilmesi için yeni ürün ve mekanizmaların devreye alınması bekleniyor.
Yeşil boyamaya karşı ortak veri
Planın en dikkat çekici unsurlarından biri, yeşil finansın güven sorununun açık biçimde ele alınması. Şirketlerin çevresel performansına ilişkin verilerin eksik, karşılaştırılamaz veya doğrulanamaz olması, yeşil finans piyasasının büyümesinin önündeki en önemli engellerden biri. Strateji bu soruna merkezi veri altyapısı, ortak raporlama standartları, doğrulama ve güvence sistemleriyle yanıt vermeyi amaçlıyor. Bu yaklaşım, finansal kuruluşların kredi ve yatırım kararlarında yalnızca şirketlerin beyanlarına değil, ölçülebilir verilere dayanmasını sağlayabilir. Aynı zamanda sürdürülebilirlik iddialarının gerçekten çevresel sonuç üretip üretmediğinin izlenmesi açısından da önemli.
