Küresel iklim krizine karşı doğanın güçlü kalkanı olan mangrovlar, deniz seviyesinin yükselmesiyle ‘boğulma’ riski taşıyor. Dünya yüzeyinin yüzde 1’inden azını kaplayıp okyanus karbonunun yüzde 15’ini saklayan bu alanlar, erozyonla karbon yutağından karbon kaynağına dönüşebilir. Exeter’in yeni modeli, bu kapasitenin yüzyıl içinde azalacağını gösteriyor.
Dünya genelinde sanayi sektörünün, karbon emisyonlarını dengelemek adına milyarlarca dolarlık yapay karbon yakalama teknolojilerine yatırım yaptığını görüyoruz. Oysa kıyı şeritlerinde milyarlarca yıldır bu işi kusursuzca yapan doğal bir fabrika var. Tuzlu sulara meydan okuyan, kökleri adeta birer hidrolik mühendislik harikası olan bu mangrov ormanları, birim alan başına karasal ormanlardan çok daha fazla karbon depolama yeteneğiyle yeşil ekonominin ve ‘mavi karbon’ piyasalarının en stratejik unsurlarından biri. Ancak gezegenin ısınmasıyla birlikte hızlanan buzul erimeleri ve genişleyen okyanuslar, bu hassas dengenin ekonomik ve ekolojik kimyasını bozmak üzere.
Geleneksel iklim politikaları uzun süre boyunca sadece Amazon gibi devasa yağmur ormanlarına odaklandı. Fakat sürdürülebilirlik vizyonu genişledikçe, kıyı ekosistemlerinin dekarbonizasyon süreçlerindeki kritik rolü anlaşıldı. Bugün net bir şekilde biliyoruz ki, küresel ısınmayı Sanayi Devrimi öncesindeki 1.5 derece sınırında tutabilmemiz, bu sulak alanların sağlığına doğrudan bağlı. Ne var ki, son bilimsel veriler bu doğal kalkanın da bir dayanma sınırı olduğunu gösterdi.
Madalyonun diğer yüzü: Simülasyon şoku
Şimdiye kadar iklim masalarında mangrovlara dair oldukça iyimser bir hava hakimdi. Daha önce yapılan ve yalnızca belirli lokal bölgelerdeki saha gözlemlerine dayanan bazı çalışmalar, yükselen deniz sularının mangrov alanlarında çamur birikimini artıracağını ve bunun da kısa vadede daha fazla karbonun toprağa gömülmesini sağlayacağını öngörüyordu.
Hatta bu durum, karbon piyasalarında mangrov restorasyon projelerinin hisse değerlerini artıran bir argüman olarak kullanılıyordu. Ancak Exeter Üniversitesi öncülüğünde, Kolombiya ve Amerika Birleşik Devletleri’nden araştırmacıların katılımıyla yürütülen yeni bir uluslararası çalışma, masadaki tüm hesapları altüst edecek daha karmaşık ve ürkütücü bir tablo ortaya koydu.
Araştırmacılar, küresel iklim senaryolarını kıyı dinamikleriyle birleştiren gelişmiş bir bilgisayar simülasyon modeli oluşturdular. Elde edilen bulgular, deniz seviyesindeki yükselişin ilk etapta bazı bölgelerde geçici bir karbon birikimi (yığılması) yaratabileceğini doğruladı. Fakat asıl tehlikenin, bu kısa vadeli yanılsamanın hemen ardından başladığı belirtildi. Yeni model, mangrov ormanlarının karbon depolama kapasitesinin önümüzdeki yüzyılda genel ve kalıcı olarak azalmasının son derece muhtemel olduğunu açıkça kanıtladı.
