Geçtiğimiz günlerde AB üye devletleri, tartışmalı AB-Mercosur (Arjantin, Brezilya, Paraguay, Uruguay) anlaşmasının imzaya açılmasını nitelikli çoğunlukla kabul etti. 21 ülke “evet” dedi; Fransa, Polonya, Avusturya, Macaristan ve İrlanda karşı oy kullandı; Belçika çekimser kaldı. Çoğunluğun “evet”i daha önceden de tahmin ettiğimiz gibi AB’nin anlaşmayı yürürlüğe koymadaki ısrarını kanıtladı. “Hayır” oyları da son iki yılda dalga dalga yükselen çiftçi protestolarının kazanımı olarak görmek gerekir. Ama aynı bu sınırlı bir kazanımın sokakları yeniden hareketlendirdi…
ÇİFTÇİLER NE DEDİ ÜLKELER NE DEDİ, NE ALDI?
ECVC’nin (Avrupa Çiftçi Koordinasyonu / European Coordination Via Campesina) 9 Ocak tarihli açıklaması, bu kararı basit bir ticaret adımı değil, bir yönetme biçimi olarak tarif ediyor: Kapalı kapılar ardında, eski varsayımlarla yürütülen bir müzakere; tarım tekellerinin çıkarını öne alırken üreticiyi ve tarım işçisini geriye iten bir kurgu. ECVC’ye göre ürünlerin yüzde 90’ından fazlasında gümrüklerin kaldırılması, “eşdeğer olmayan” sosyal/çevresel/sağlık standartlarıyla üretilen ithalat karşısında haksız rekabeti derinleştirecek.
Açıklamanın bir başka kritik yanı, kurumsal düzeneğe dair okuması. Buna göre üye devletler, Avrupa Parlamentosu’nun yeşil ışığını beklemeden Komisyon’a uygulama yetkisi verme eğiliminde. ECVC bu nedenle Konsey’in gerçek bir uzlaşı üretmeden imzaya koşmasının AB’yi zayıflattığını söylüyor. Buradaki mesele, yalnızca parlamento ile ilgili de değil. Toplumsal itirazın duyulmaması esas mesele. Yani üye devletler tartışmanın özüne, fiyat baskısı, maliyet, standart eşitsizliği, kırsal geçim gibi sorunlara yönelik anlamlı bir yanıt üretmeksizin “tamponlar” ve “güvenceler” üzerinden krizi yönetiyor.
Örneğin Meloni’nin bazı güvenceleri aldıktan sonra destekleme eğilimine girmesi, itiraz cephesini dağıtan bir manivela işlevi görmekle eleştiriliyor. Yunanistan’da ise benzer bir meşrulaştırma dili, coğrafi işaret koruması ve ihracat fırsatı vaadi üzerinden kuruluyor. Bu tür güvenceler anlaşmanın tarımda yaratacağı rekabet basıncı ve standart eşitsizliği tartışmasını çözmekten çok rıza üretmeye yarıyor.
