AP ve AB Konseyi, bir organizmanın genetik materyalini değiştiren yeni genomik teknikler (NGT’ler) hakkındaki AB Komisyonu teklifi üzerinde anlaşmaya vardı. NGT’ler için patentlere izin verilecek, ancak çiftçiler için uygun fiyatlılık ve adil erişimi garanti altına alan güvenceler sağlayan yeni kurallar, AB gıda sistemini daha güvenli ve sürdürülebilir hale getirecek; iklime ve zararlılara dayanıklı, yüksek verimli, daha az gübre ve pestisit gerektiren bitkiler üretilecek.
Avrupa Parlamentosu ve AB Konseyi müzakerecileri, bir organizmanın genetik materyalini değiştiren teknikler olan yeni genomik teknikler (NGT’ler) hakkındaki AB Komisyonu teklifi üzerinde geçici bir siyasi anlaşmaya vardılar.
Yeni kuralların amacı; iklime ve zararlılara dayanıklı, daha yüksek verim sağlayan veya daha az gübre ve pestisit gerektiren gelişmiş bitki çeşitleri geliştirerek ve bunlara erişim sağlayarak gıda sistemini daha sürdürülebilir ve dayanıklı hale getirmek. AB dışındaki pazarlarda halihazırda birçok NGT ürünü mevcut; örneğin, daha az suya ihtiyaç duyan mısır, buğday ve pirinç çeşitleri ile kararmayan muz ve mantarlar…
GDO’lara ilişkin gerekliliklerden muaf tutulacaklar
Tarımda yeşil dönüşümü destekleyen genomik tekniklere ilişkin yeni kurallar, AB gıda sistemini daha güvenli ve sürdürülebilir hale getirecek; iklime ve zararlılara dayanıklı, daha yüksek verim veren ve daha az gübre ve pestisit gerektiren bitkiler üretecek.
Ortak yasa koyucular, NGT1 bitkilerini, yani doğal olarak veya geleneksel ıslah yoluyla da ortaya çıkabilen bitkileri, genetiği değiştirilmiş organizmalar (GDO’lar) hakkındaki AB mevzuatının ihtiyati gerekliliklerinin çoğundan muaf tutmayı kabul ederken, NGT2 bitkileri (diğer tüm NGT bitkileri) bu kurallara tabi olmaya devam edecek. Kurallar, hem AB menşeli bitkiler hem de ithal bitkiler için geçerli olacak.
NGT1 ve NGT2 tesisleri için kriterler
Eş yasa koyucular, bir NGT1 bitkisinin neleri kapsadığını belirlemek için kriterler ve Parlamento’nun talebi üzerine, NGT1 bitkilerinde izin verilmeyen, bilinen böcek öldürücü etkiler ve herbisitlere tolerans gibi amaçlanan özelliklerin hariç tutulacağı bir liste üzerinde anlaştılar. NGT’lerin kullanımını sürdürülebilirlik özelliklerine (örneğin iklim ve zararlılara dayanıklılık) sahip bitkilerin geliştirilmesine yönlendirmek için, Komisyon ve üye devletlere, resmi kontrollerden elde edilen veriler de dahil olmak üzere, NGT bitkilerinin sürdürülebilirlik etkilerini izleme görevi verildi.
Fikri mülkiyet hakları ve patentler
Gayrı resmi anlaşma, doğada bulunan veya biyolojik yollarla üretilen özellikler veya diziler hariç olmak üzere NGT’ler için patentlere izin verirken, Avrupa Parlamentosu üyeleri, pazar yoğunlaşmasını önlemek ve çiftçiler için uygun fiyatlılık ve adil erişimi garanti altına almak için güvenceler koyarak, tohumları saklama ve yeniden ekme hakkını korudular.
Yetiştiricilerin NGT’lere erişimini kolaylaştırmak ve patentlerle ilgili bilgilerin hukuki kesinliğini ve şeffaflığını artırmak amacıyla Komisyon, Yönetmeliğin yürürlüğe girmesinden itibaren en geç 18 ay içinde paydaşlarla birlikte patentlere ilişkin bir AB davranış kuralları hazırlamak üzere çalışacak.
Davranış kurallarının önemli bir amacı, patentlerin adil ve makul koşullar altında lisanslanmasına ilişkin usulleri ve yetiştiriciler ile çiftçilerin tarlalarında patentli materyalin kasıtsız olarak az miktarda bulunması durumunda ortaya çıkabilecek patent uyuşmazlıklarının dostane bir şekilde çözülmesini içermek olacak.
Komisyon etki değerlendirmesi, patentli NGT’lere erişimde önemli engeller olduğunu ortaya koyarsa, uygun durumlarda zorunlu koşulların belirlenmesi için daha fazla yasal önlem alınması da dahil olmak üzere uygun eylemlerde bulunmak zorunda kalacak.
Üye devletler için izlenebilirlik, etiketleme ve muafiyet
Eş yasa koyucular, NGT1 bitkisi içeren veya ondan türetilen bitki çeşitlerinin tüm resmi veri tabanlarında açıkça belirtilmesi ve çiftçilerin bilinçli bir seçim yapabilmeleri için tüm tohum paketlerinin NGT1 etiketiyle etiketlenmesi gerektiği konusunda anlaştılar. NGT2’ler için tam izlenebilirlik ve etiketleme zorunluluğu devam edecek ve AB ülkeleri, mevcut GDO kurallarına uygun olarak AB’de yetiştirilmeleri onaylandıktan sonra NGT2’lerin yetiştirilmesini kısıtlayabilecek veya yasaklayabilecek.
Organik bitkiler
Organik üretimde NGT’lere izin verilmeyecek, ancak teknik olarak kaçınılmaz olan NGT1 tesislerinin varlığı uyumsuzluk teşkil etmeyecek. Komisyon, bu düzenlemenin organik işletmeciler için kendi algıları ve tüketicilerin algıları da dahil olmak üzere herhangi bir idari, ekonomik veya pratik yük oluşturup oluşturmadığını değerlendirecek.
“Çiftçilere Nobel ödüllü yeni teknolojiye erişim yolunda ilk adım”
Anlaşmaya varılmasının ardından raportör Jessica Polfjärd, şunları söyledi:
“Bu tarihi bir gün. AB, çiftçilere Nobel ödüllü yeni bir teknolojiye erişim sağlama yolunda ilk adımını atıyor. Bu teknoloji, çiftçilerin iklim değişikliğine dayanıklı ve daha az arazide daha yüksek verim sağlayan ürünler yetiştirmelerine olanak tanıyacak. Bu, gıda güvenliğimizi güçlendirmek için hayati önem taşıyor. Bugünkü anlaşma, yalnızca çiftçilerimizin rekabet gücünü değil, aynı zamanda Avrupa’nın araştırma ve inovasyon alanındaki konumunu da güçlendiren bir dönüm noktası.”
Gayrıresmi anlaşmaya ilişkin oylamanın hem Parlamento hem de Konsey tarafından ikinci okumada onaylanması gerekiyor. Anlaşma, AB Resmi Gazetesi’nde yayımlandıktan 20 gün sonra yürürlüğe girecek ve iki yıl sonra geçerli olacak.
www.gidahatti.com/haber/27007863/ab-tariminda-yesil-donusum-icin-buyuk-uzlasma
