Dünya diplomasisi, devasa delegasyonlar, yüzlerce özel jet ve pırıltılı sunumlarla Antalya’da toplandı. Birleşmiş Milletler ’in en büyük iklim zirvesi olan COP31, 9-20 Kasım 2026 tarihleri arasında Türkiye’nin ev sahipliğinde “Uygulama COP ’u” sloganıyla kapılarını açtı.
Peki, 100’den fazla liderin, binlerce bürokratın ve küresel sermaye aktörünün katıldığı bu dev organizasyon masaya yatırılırken, masanın altında kalan acı gerçeklerimiz neler? Dünyaya “yeşil dönüşüm” vaatleri sunulurken; kendi toprağında, suyunda, bacasında ve sofrasında yaşanan ekolojik ve sosyal yıkımlarla yüzleşmeyen bir anlayışın bu zirveye ev sahipliği yapması ne kadar inandırıcı?
1. Masada “Sıfır Atık” Nutukları, Sahada Çöp İthalatı Çelişkisi
Zirvede döngüsel ekonomi ve sıfır atık masalları anlatılırken, madalyonun diğer yüzü oldukça karanlık.
Çin’in 2017-2021 yılları arasında katı atık ithalatına kapsamlı yasaklar getirmesinin ardından, gelişmiş ülkelerin plastik çöpleri yeni güzergahlar aradı.
Avrupa Komisyonu’nun 18 Eylül 2026 tarihli değerlendirmesine göre Avrupa Birliği, 2025 yılında yaklaşık 1,4 milyon ton plastik atık ihraç etti ve bunun 510 bin tonunu Türkiye’ye gönderdi. Türkiye, AB’nin plastik atık ihracatında en büyük OECD destinasyonu (ürün veya hizmetlerin Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü üyesi ülkelere ihraç edilmesini, ifade eden ticari ve lojistik bir terimdir) konumunda.
Üstelik Avrupa Komisyonu, Türkiye’deki plastik atık yönetimine ilişkin değerlendirmesinde üç önemli eksikliğe dikkat çekiyor:
- Atıkların üretimi ve işlenmesine ilişkin verilerde şeffaflık eksikliği.
- İthal atıkların çevresel zarara yol açmasını önleyen mevzuatın uygulamasına ilişkin yetersiz bilgi.
- Plastik atık yönetimindeki yetki ve sorumlulukların netliği konusunda belirsizlikler.
Kendi evinin atığını yönetmekte zorlanırken başka ülkelerin çöpünü “hammadde” kılıfıyla toplamak, hangi çevre politikasıyla açıklanabilir?
2. Aliağa Faciası: İnsan Hayatının Korunmadığı Düzeni “Yeşil” Aklayabilir mi?
COP31’in kapılarını açtığı 9 Kasım günü İzmir Aliağa’dan gelen haber, sanayi ve denetim politikalarımızın acı tablosunu gözler önüne serdi. HABAŞ demir-çelik fabrikasında meydana gelen patlamada, Menemen Cumhuriyet Başsavcılığı’nın açıklamasına göre 17 işçi hayatını kaybetti, 15 işçi yaralandı.
İklim krizine karşı mücadele yalnızca karbon salınımını azaltmak değildir; sağlıklı çevre, güvenli çalışma koşulları ve insan yaşamının korunması sürdürülebilirliğin ayrılmaz parçasıdır.
Bir tarafta Antalya’da iklim dayanıklılığı konuşulurken, diğer tarafta denetimsizlik kurbanı işçilerin can güvenliğinin sağlanamadığı bir sanayi düzeni en büyük çelişkidir.
3. Pestisit Skandalları ve Gıda Güvenliği Krizi
Zirvenin en kritik ama en az ses getirilen başlıklarından biri gıda güvenliği.
Avrupa Birliği’nin gıda güvenliği bildirimlerini derleyen RASFF verilerine göre (Gıda ve Yem İçin Hızlı Alarm Sistemi), 2020-2025 döneminde Türkiye menşeli gıdalar hakkında toplam 2.734 bildirim yapıldı. Greenpeace Türkiye’nin 2025 yılı değerlendirmesinde ise sadece bir yılda Türkiye menşeli ürünler hakkında 105 pestisit bildirimi bulunduğu ve bunların 51’inin sınır reddiyle sonuçlandığı belirtiliyor.
Avrupa pazarına giden ürünlerde pestisit kalıntısı nedeniyle sınır dışı edilen gıdalar bir yana, iç pazarda halkın sağlıklı ve güvenilir gıdaya erişim mücadelesi ortadadır.
