Hiç tarımla, hele ki o büyük sabır sınavı olan meyvecilikle uğraştınız mı? Eğer uğraşmadıysanız, bir canlının büyümesini beklemenin ne demek olduğunu, umudun nasıl her mevsim yeniden budandığını bilemezsiniz. Meyvecilik, öyle fabrikaya hammaddeyi döküp akşamına mamulü paketlemeye benzemez. Yıllarca süren bir sadakat testidir.
Piyasacı ekonomistlerin, steril ofislerinde grafik inceleyen “uzmanların” o soğuk diliyle ifade edeyim: Meyvecilikte başlangıç yatırımı süresi uzundur. Bu ne demektir bilir misiniz? Cebinizden her gün nakit çıkışı olurken kasanıza tek bir kuruşun dahi girmediği upuzun bir kuraklık dönemi… Fidanı dikersiniz; o fidan dile gelmez ama sizden sürekli ister. Suyunu ister, gübresini ister, toprağının havalandırılmasını ister. Siz ise sadece verirsiniz. Nakit akış tablolarında kırmızı çizgilerin hüküm sürdüğü 5-6 yıl boyunca, sadece bir hayale yatırım yaparsınız.
Şansınız yaver giderse, doğa ana size cömert davranırsa beş, altı yıl sonra ilk meyveyi elinize alırsınız. Ama sakın sanmayın ki o ilk hasatla beraber kara geçiyorsunuz. Tarım piyasasının o vahşi çarkları tam da o anda dönmeye başlar. Ürünün piyasa fiyatı, sizin hasat sevincinizi kursağınızda bırakacak şekilde yerlerde sürünür. Arz fazlası derler, talep daralması derler, piyasa koşulları derler… Siz ise “Olsun, bunca yıl bekledim, bir yıl daha sabrederim” dersiniz. Çünkü çiftçilik, rasyonel bir işten ziyade, toprağa duyulan karşılıksız bir aşktır.
Ancak o “kısmetli sene” bir türlü gelmez. Ürününüz para etmese de o ağaca bakmak zorundasınızdır. İlacı, gübresi, mazotu, işçiliği… Girdi maliyetleri döviz kuruyla yarışırken, sizin emeğiniz Türk Lirası’nın en zayıf halkası haline gelir. Tam “Bu sene olacak” dersiniz; bir gece don vurur, bir öğleden sonra dolu yağar. Doğanın tokadını yediğinizde gözünüz Ankara’ya döner. “Devletim yanımda mı?” diye bakarsınız.
İşte trajedi burada başlar. Siz bir can suyu beklerken, televizyonlarda “bütçe disiplini” güzellemeleri yapanları, “bedel ödemeden enflasyon düşmez” diye kalem oynatanları izlersiniz. İktidar koltuklarında oturanlar ucu bucağı görünmeyen bir “sabır” telkininde bulunurlar. Verilen tarımsal destekler ise devede kulak bile değildir; mazotun vergisini karşılamaz, gübrenin tozuna yetmez. Stratejik bir sektör olması gereken
tarım, bütçenin “olsa da olur olmasa da” kalemine indirgenmiştir.
Sonunda o kaçınılmaz an gelir. Ağacın en verimli olması gereken dönemde, borç sarmalı boğazınızı sıktığında, sekiz yıllık emeğinizi, çocuklarınızın rızkını yatırdığınız o ağaçları kökünden sökmeye başlarsınız. O motorlu testerenin sesi, aslında bir ülkenin geleceğinin kesilişidir.
Dün sabah Resmi Gazete’de limon ithalatına uygulanan gümrük vergilerinin düşürüldüğünü okuduğumda, içimde bir sızı hissettim. Daha dün gibi aklımızda: Sadece iki yıl önce bu ülkede limon üreticileri maliyetleri karşılayamadığı, zarar ettiği için ağaçlarını gözyaşları içinde kestiler. O gün üreticisini korumayan, “Piyasa kendi dengesini bulur” diyen zihniyet, bugün o kesilen ağaçların yokluğunu yabancının limonuyla doldurmaya çalışıyor.
