Gürkan Akgüneş
Üretenin temel girdi masrafı arttıkça elbette ürünler de zâmlanacak. Üstelik İran’da yaşanan savaş, bu denklemi çok daha hızlandırdı. Tüm göstergeler, önümüzdeki yaz aylarının hem üretici hem de tüketiciler için oldukça zorlu geçeceğine işaret ediyor.
Limon yine gündemde. Hasat mevsimi olmasına rağmen limonun kilosunun markette-pazarda 100 TL’yi aşması üzerine, limon ithalatındaki gümrük vergisi yüzde 54’ten yüzde 10’a düşürüldü. İthalatta vergi indirimi Temmuz ayının sonuna kadar geçerli olacak.
Peki neden limon ithal ediyoruz? Limonumuz yeterli değil mi? Aslında Türkiye limon üretiminde kendi kendine fazlasıyla yeten bir potansiyele sahip. Limonda yeterlilik oranımız yüzde 135 seviyesinde. Yani hem kendimize yetecek limonumuz var hem de başta Rusya olmak üzere birçok ülkeye limon ihraç ediyoruz.
Böyle bir tabloda limonun ithal edilecek olması, kısa vadede fiyatların 20-30 TL düşmesine olanak sağlasa da uzun vadede çok ciddi sorunlara yol açabilir. Belki hatırlayanlar olacaktır 2024 yılı, limon üreticileri için oldukça zor bir yıldı. Yüksek rekolte ve ihracat oranının azalması nedeniyle, birçok üretici limonu toplamayıp dalında bırakmıştı. O dönem kilosu 1 TL’lere kadar gerileyen limonun hasat masrafı bile elde edilen gelirden fazlaydı. Hatta limon ağaçlarını kesen çiftçiler bile olmuştu.
Limon yattıkça değerleniyor!
Ama bir yıl sonra bu kez don etkisiyle limon rekoltesinin yüzde 35’lere varan oranda gerilemesi, limonu ‘zam şampiyonu’ yapmış, yaz aylarında limonun kilosu 200 TL’ye kadar yükselmişti. Sonrasında Ağustos ayı ile birlikte erkenci limonların hasadının başlamasıyla birlikte limon fiyatları tekrar dengeye oturdu. Limon özelinde bu süreç her yıl tekrarlanan bir durum. Çünkü yaz aylarında ‘yatak limonu’ olarak adlandırılan, depolardaki limonlar piyasaya sürülüyor.
Yatak limonlar, Mersin’deki soğuk hava depoları ile Nevşehir Ürgüp’teki yer altı depolarından geliyor. Kış sezonunda hasat edilip TIR’larla depolara gönderilen limonlar, 5-6 ay boyunca 8-10 derece sıcaklığındaki tünellerde “yattıktan” sonra, talep ve fiyat olgunlaştıkça pazara geliyor. Tabii bu limonun fiyatı, hasat dönemine göre daha yüksek oluyor. Çünkü ürünün maliyet kalemlerine, hem nakliye bedeli, hem depolama masrafı hem de tüccar kârı ekleniyor.
