Gıdatarım
  • Giriş Yap
  • GIDA
    • Gıda Güvenliği
    • Ekonomi Politika
    • İçecek
    • Bitkisel Gıda
    • Hayvansal Gıda
    • İşlenmiş Gıda
    • Organik
    • Perakende
    • Gastronomi
    • Gıda Teknoloji
  • TARIM
    • Tarla
    • Sebze
    • Meyva
    • Çevre Orman
    • Organik Tarım
  • HAYVANCILIK
    • Su Ürünleri
    • Büyükbaş
    • Kanatlı
    • Koyun
    • Keçi
    • Yumurta
    • Arıcılık-Bal
  • TARIM TEDARİK
    • Destekler
    • Tohum
    • Gübre
    • İlaç
    • Mekanizasyon
    • Sulama
    • Fide-Fidan
    • Akıllı Tarım
  • GIDATARIMTV
  • Arşiv
Çine Tarım Logo
Sonuç Bulunamadı
Tüm Sonuçları Görüntüle
Gıdatarım
  • GIDA
    • Gıda Güvenliği
    • Ekonomi Politika
    • İçecek
    • Bitkisel Gıda
    • Hayvansal Gıda
    • İşlenmiş Gıda
    • Organik
    • Perakende
    • Gastronomi
    • Gıda Teknoloji
  • TARIM
    • Tarla
    • Sebze
    • Meyva
    • Çevre Orman
    • Organik Tarım
  • HAYVANCILIK
    • Su Ürünleri
    • Büyükbaş
    • Kanatlı
    • Koyun
    • Keçi
    • Yumurta
    • Arıcılık-Bal
  • TARIM TEDARİK
    • Destekler
    • Tohum
    • Gübre
    • İlaç
    • Mekanizasyon
    • Sulama
    • Fide-Fidan
    • Akıllı Tarım
  • GIDATARIMTV
  • Arşiv
Çine Tarım Logo
Sonuç Bulunamadı
Tüm Sonuçları Görüntüle
Sonuç Bulunamadı
Tüm Sonuçları Görüntüle
Gıdatarım

Tarladan mutfağa yüksek gıda fiyatlarının politik ekonomisi

Kansu Yıldırım

Gida Tarım Yazar Gida Tarım
14 Mayıs 2026
in GIDA, Ekonomi Politika, Makaleler
Okuma Süresi: 4 Dakikada Okunabilir.
0
Kansu Yildirim

Türkiye’de kentlerde ve kırda yaşayan tüm emekçi sınıfları ilgilendiren en kritik sorunlardan biri yüksek gıda fiyatları ve gıda enflasyonundaki önlenemeyen artış. OECD ve Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) başta olmak üzere uluslararası kuruluşların raporlarına da yansıdığı üzere Türkiye gıda enflasyonu sıralamasında birinci sırada olup, gıda fiyatları son beş yıllık dönemde hiper-enflasyonist faza geçti.

FAO’ya göre 2020 başından 2025’e kadar gıda fiyatlarındaki kümülatif artış yaklaşık yüzde 35-45 bandında iken, Türkiye’de gıda ve alkolsüz içecekler endeksi bazında 2020-2025 (ilk on ay) yılları arasında 700-800 bandında arttı. Burada esasen yöntemsel bir farka dikkat çekmek gerekiyor: Küresel veri setleri uluslararası meta/fiyat endeksi iken, Türkiye verisi tüketici perakende fiyatları (market fiyatları) üzerinden analizlere dahil edilir. Ne var ki, bu fark bile Türkiye’de gıda fiyatlarının küresel fiyat ortalamasının üzerinde olduğu gerçeğini değiştirmemektedir. Türkiye’de gıda enflasyonu dünya ortalamasının yaklaşık 19 katı.

Yıl Türkiye Gıda Enflasyonu (%) Dünya (FAO) Değişim (%) Analiz
2020 20,6 3,1 Pandemi başlangıcı; Türkiye’de kur baskısı başladı.
2021 43,8 25,2 Küresel tedarik zinciri krizi; Türkiye’de makas açılıyor
2022 77,8 -0,6 Ukrayna Savaşı; Türkiye’de hiper seviyelere geçiş.
2023 72,0 -14 Dünya fiyatları düşerken Türkiye’de artış sürdü.
2024 43.5 8,2 Küresel denge; Türkiye’de yapışkan yüksek enflasyon.
2026
(Mart, yıllık)
32,3 6,2 Baz etkisiyle düşüş başlasa da fiyat seviyesi yüksek.

 

Gıda fiyatlarındaki hiper artışı tek başına “para” ve “maliye” politikalarıyla açıklamak, “kötü ekonomi yönetimine” bağlamak yetersiz. Tarımsal üretimde kamu kaynaklarının uluslararası tekellere aktarılması, küçük ölçekli üreticilere ait tarım arazilerine acele kamulaştırma gibi mekanizmalarla el konması, büyük sermaye lehine arazi toplulaştırmaları ve toprak satışları, küçük üreticilerin ve köylülerin proleterleşmesi, endüstriyel tarıma öncelik veren neoliberal politikaların yürürlüğe konması, şirketlerin kâr oranlarını ve pazar paylarını gözeten politikalar gibi çok sayıda faktörün bulunduğu sermaye birikim rejimi ve gıda egemenliğiyle ilgili çok boyutlu bir süreç söz konusu. Bu süreci tarımsal üretim ve gıda sektörleri bağlamında inceleyebiliriz.

Öncelikle bu sürecin altında yatan hareket ilkesi, sermayenin merkezileşmesi. Büyük sermaye, küçük üreticiyi piyasadan tasfiye ederken bankacılık ve finans sistemini doğrudan kullanır. Bankacılık ve finans sisteminin asli rolü, küçük üreticiye “büyümesi” için kredi vermek değil, dağınık durumdaki küçük sermayeleri finansal bir havuzda toplayarak, devasa yatırımlar yapabilmeleri için büyük kapitalistlerin hizmetine sunmaktır. Bu finansal kanallar ve bağlar büyük sermayenin çok kısa sürede muazzam bir güçle belli üretim alanlarında toplaşmasını sağlar.

Marx’ın “Bir kapitalist daima birçok kapitalisti öldürür” şeklinde betimlediği sermayenin merkezileşme süreci, tarımsal üretimde endüstriyel tekelleşmenin ta kendisi. Tarımda büyük sermayenin tasfiye ve yutma işini birkaç finans verisiyle çerçevelendirebiliriz:

  • Çiftçilerin ve küçük üreticilerin bankalara borcu 1.4 trilyon TL seviyesine ulaştı.
  • Çiftçilerin borcunun yaklaşık yüzde 75-80’i kamu bankaları (başta Ziraat Bankası) ve tarım kredi kooperatiflerine, geri kalanı ise özel bankalara ait.
  • Tarım sektöründe batık kredi tutarı 2025 martta 5.4 milyar TL iken, 2026 yılında yüzde 292.5’lik artışla 21.2 milyar TL’ye yükseldi.
  • Her yıl icra daireleri üzerinden satışa çıkarılan tarım arazisi ve traktör/biçerdöver sayısı, geçmiş beş yıla oranla yüzde 25-30 civarında arttı. Özellikle traktör hacizleri, çiftçinin üretim gücünü doğrudan kıran bir unsur olarak öne çıktı.

Tarım sektöründe finansal bağımlılığın ve devlet politikalarıyla sermaye kontrolünün artışı tarımsal üretimin geleceğini büyük sermayenin inisiyatifine terk ediyor. Sermayenin merkezileşmesine paralel olarak mülksüzleşmenin hızlanması, çiftçileri ya topraktan kopararak proleterleştirir ya da “yarı-proleter” statüsüne dönüştürür.

Haczedilen ve icra yoluyla satılan küçük ölçekli araziler, genellikle büyük tarım-sanayi şirketleri veya yatırım fonları tarafından satın alınarak, tarımsal üretim araçlarının giderek daha az sayıda büyük sermaye grubunun elinde toplanmasını hızlandırır. Diğer taraftan bankalara olan bağımlılık nedeniyle çiftçiler ve köylüler tapuda mülk sahibi olarak görünseler de, toprağın üzerindeki ipotek ve hasadın doğrudan bankaya gitmesi nedeniyle kendi topraklarında “yarı proleter”e dönüşmüşlerdir. Çiftçinin ürettiği artı değer, banka faizi ve girdi maliyetleri yoluyla önce finans kapital tarafından emilir, daha sonra emek gücü, toprak, traktör vs. üretim araçları büyük endüstriyel şirketlerin hakimiyetine geçer.

haber 2 1

Etiketler: Kansu Yıldırım
Önceki Haber

14 Mayıs Dünya Çiftçiler Günü mesajları: Atatürk’ün çiftçilerle ilgili sözleri

Sonraki Haber

Bakanlık 30 il için kuvvetli sağanak açıkladı: Sel uyarısı da yapıldı

Gida Tarım

Gida Tarım

Türkiye’nin en prestijli gıda ve tarım haberleri portalı olan GıdaTarım.com 20 yıldır tarım, gıda, hayvancılık gibi alanlara yön veriyor, yol gösteriyor ve bu ekosistemin temel sorunlarına pratik ve reel çözümler sunuyor

Benzer Haberler

Kansu Yıldırım: Perakende sektöründe sermayenin ve emeğin durumu: Ücretler perakende, sömürü toptan!

Kansu Yıldırım: Perakende sektöründe sermayenin ve emeğin durumu: Ücretler perakende, sömürü toptan!

8 Şubat 2026
Sonraki Haber
Bakanlık 30 il için kuvvetli sağanak açıkladı: Sel uyarısı da yapıldı

Bakanlık 30 il için kuvvetli sağanak açıkladı: Sel uyarısı da yapıldı

Türkiye’de yeni yeni popüler olan kuşkonmaz nasıl bir sebze? Kuşkonmazın faydaları nelerdir?

Türkiye'de yeni yeni popüler olan kuşkonmaz nasıl bir sebze? Kuşkonmazın faydaları nelerdir?

Güncel Haberler

Dünyanın gıda ithalatı faturası 2.2 trilyon dolar

Dünyanın gıda ithalatı faturası 2.2 trilyon dolar

21 Kasım 2026
Ödüllü Zeytinyağcı Mustafa Birhan Hazer, Akıllı Tarım programına konuk oldu

Ödüllü Zeytinyağcı Mustafa Birhan Hazer, Akıllı Tarım programına konuk oldu

21 Kasım 2026
10 soruda 31 yıllık iklim sınavı

10 soruda 31 yıllık iklim sınavı

21 Kasım 2026
Türkiye’nin tarımı suyla iflas etmeden değişebilir mi?

Türkiye’nin tarımı suyla iflas etmeden değişebilir mi?

21 Kasım 2026
İşte Türkiye’nin 2100 İklim Projeksiyonu!

İşte Türkiye’nin 2100 İklim Projeksiyonu!

21 Kasım 2026
  • GIDA
    • Gıda Güvenliği
    • Ekonomi Politika
    • İçecek
    • Bitkisel Gıda
    • Hayvansal Gıda
    • İşlenmiş Gıda
    • Organik
    • Perakende
    • Gastronomi
    • Gıda Teknoloji
  • TARIM
    • Tarla
    • Sebze
    • Meyva
    • Çevre Orman
    • Organik Tarım
  • HAYVANCILIK
    • Su Ürünleri
    • Büyükbaş
    • Kanatlı
    • Koyun
    • Keçi
    • Yumurta
    • Arıcılık-Bal
  • TARIM TEDARİK
    • Destekler
    • Tohum
    • Gübre
    • İlaç
    • Mekanizasyon
    • Sulama
    • Fide-Fidan
    • Akıllı Tarım
  • GIDATARIMTV
  • Arşiv
  • GIDA
    • Gıda Güvenliği
    • Ekonomi Politika
    • İçecek
    • Bitkisel Gıda
    • Hayvansal Gıda
    • İşlenmiş Gıda
    • Organik
    • Perakende
    • Gastronomi
    • Gıda Teknoloji
  • TARIM
    • Tarla
    • Sebze
    • Meyva
    • Çevre Orman
    • Organik Tarım
  • HAYVANCILIK
    • Su Ürünleri
    • Büyükbaş
    • Kanatlı
    • Koyun
    • Keçi
    • Yumurta
    • Arıcılık-Bal
  • TARIM TEDARİK
    • Destekler
    • Tohum
    • Gübre
    • İlaç
    • Mekanizasyon
    • Sulama
    • Fide-Fidan
    • Akıllı Tarım
  • GIDATARIMTV
  • Arşiv

Hakkımızda

Türkiye’nin en prestijli gıda ve tarım haberleri portalı olan GıdaTarım.com 20 yıldır tarım, gıda, hayvancılık gibi alanlara yön veriyor, yol gösteriyor ve bu ekosistemin temel sorunlarına pratik ve reel çözümler sunuyor

Facebook Instagram X-twitter Youtube

Kurumsal

  • Kurumsal
  • İletişim
  • Reklam
  • Künye
  • Arşiv
  • Gizlilik Politikası
  • Kurumsal
  • İletişim
  • Reklam
  • Künye
  • Arşiv
  • Gizlilik Politikası

Etkinlikler

Dünyanın gıda ithalatı faturası 2.2 trilyon dolar

Ödüllü Zeytinyağcı Mustafa Birhan Hazer, Akıllı Tarım programına konuk oldu

10 soruda 31 yıllık iklim sınavı

Türkiye’nin tarımı suyla iflas etmeden değişebilir mi?

İşte Türkiye’nin 2100 İklim Projeksiyonu!

Çiftçinin enerji gideri yüzde 53 arttı, mandalina portakal fiyatı yüzde 58 düştü

E-Posta Bülteni

All Rights Reserved. CineTarım A.Ş

Gıda Tarım Kullanıcı Girişi

Aşağıdaki bilgilerle hesabınıza giriş yapın

Forgotten Password?

Retrieve your password

Please enter your username or email address to reset your password.

Log In
  • Gıda Güvenliği
  • Ekonomi Politika
  • İçecek ›
    • Alkol
    • Bira
    • Gazlı İçecek
    • Kahve
    • Meyva Suyu
    • Soda
    • Su
    • Süt
    • Çay
    • Şalgam
    • Şarap
  • Bitkisel Gıda ›
    • Bakliyat
    • Makarna
    • Mantar
    • Mercimek
    • Meyva
    • Nohut
    • Pirinç
    • Sebze
    • Un
    • Yağ
    • Şeker
  • Hayvansal Gıda ›
    • Bal
    • Balık
    • Beyaz Et
    • Kırmızı Et
    • Süt ve Süt Ürünleri
    • Yem
    • Yumurta
  • İşlenmiş Gıda ›
    • Baharatlar
    • Dondurulmuş
    • Konserve
    • Kurutulmuş
    • Salça Ketçap
    • Vegan
  • Organik ›
    • Hayvancılık
    • Meyva
    • Sebze
    • Tarla
    • Vegan
  • Perakende ›
    • Bakkal
    • E-Ticaret
    • Haller
    • Kooperatif
    • Marketler
    • Pazarlar
    • Vegan
  • Gastronomi ›
    • Catering
    • Fast Food
    • Gurmeler
    • Lokantalar
    • Yerel Lezzetler
  • Gıda Teknoloji ›
    • Ambalaj
    • Mutfak Ürünleri
  • Tarla ›
    • Anason
    • Arpa
    • Aspir
    • Ayçiçeği
    • Bakla
    • Buğday
    • Börülce
    • Fasülye
    • Kanola
    • Kenevir
    • Keten
    • Mercimek
    • Mısır
    • Nohut
    • Pamuk
    • Pancar
    • Pirinç
    • Soya
    • Tütün
    • Yerfıstığı
  • Sebze ›
    • Bakla
    • Balkabağı
    • Bamya
    • Barbunya
    • Bezelye
    • Biber
    • Domates ›
      • Domates Suyu
      • Ketçap
      • Organik Üretim
      • Salça
      • Sulama
      • Teşvikler
      • Tohum & Fide
      • Yetiştirme Teknikleri
      • Örgütler
      • İhracat & İthalat
    • Fasülye
    • Havuç
    • Ispanak
    • Kabak
    • Karnıbahar
    • Kereviz
    • Lahana
    • Mantar
    • Marul
    • Maydonoz
    • Nane
    • Patates
    • Patlıcan
    • Pazı
    • Pırasa
    • Roka
    • Salatalık
    • Sarımsak
    • Semizotu
    • Soğan
    • Turp
    • Yerelması
  • Meyva ›
    • Antepfıstığı
    • Armut
    • Avakado
    • Ayva
    • Badem
    • Ceviz
    • Dut
    • Elma
    • Erik
    • Fındık
    • Greyfurt
    • Hurma
    • Karpuz
    • Kavun
    • Kayısı
    • Kiraz
    • Kivi
    • Kızılcık
    • Limon
    • Mandalina
    • Muz
    • Muşmula
    • Nar
    • Portakal
    • Vişne
    • Yenidünya
    • Yerfıstığı
    • Zeytin
    • Çay
    • Çilek
    • Üzüm
    • İncir
    • İğde
    • Şeftali
  • Çevre Orman ›
    • Aromatik Bitkiler
    • Ormancılık
    • Peyzaj
    • İklim
  • Organik Tarım ›
    • Hayvancılık
    • Meyva
    • Sebze
    • Tarla
  • Su Ürünleri
  • Büyükbaş
  • Kanatlı
  • Koyun
  • Keçi
  • Yumurta
  • Arıcılık-Bal
  • Destekler ›
    • Enerji
    • Finans
  • Tohum ›
    • Sebze
    • Tarla
  • İlaç
  • Gübre
  • Mekanizasyon ›
    • Bahçe
    • Sebze
    • Tarla
  • Sulama ›
    • Damla Sulama
  • Fide-Fidan ›
    • Fidan
    • Fide
  • Akıllı Tarım ›
    • Aplikasyonlar
    • E-Ticaret
    • Hassas Tarım
imunify-bot-check

Add New Playlist

Sonuç Bulunamadı
Tüm Sonuçları Görüntüle
Kategoriler
  • GIDATARIMTV
  • ARŞİV
GIDA kategorisine git →
  • Gıda Güvenliği
  • Ekonomi Politika
İçecek kategorisine git →
  • Alkol
  • Bira
  • Gazlı İçecek
  • Kahve
  • Meyva Suyu
  • Soda
  • Su
  • Süt
  • Çay
  • Şalgam
  • Şarap
Bitkisel Gıda kategorisine git →
  • Bakliyat
  • Makarna
  • Mantar
  • Mercimek
  • Meyva
  • Nohut
  • Pirinç
  • Sebze
  • Un
  • Yağ
  • Şeker
Hayvansal Gıda kategorisine git →
  • Bal
  • Balık
  • Beyaz Et
  • Kırmızı Et
  • Süt ve Süt Ürünleri
  • Yem
  • Yumurta
İşlenmiş Gıda kategorisine git →
  • Baharatlar
  • Dondurulmuş
  • Konserve
  • Kurutulmuş
  • Salça Ketçap
  • Vegan
Organik kategorisine git →
  • Hayvancılık
  • Meyva
  • Sebze
  • Tarla
  • Vegan
Perakende kategorisine git →
  • Bakkal
  • E-Ticaret
  • Haller
  • Kooperatif
  • Marketler
  • Pazarlar
  • Vegan
Gastronomi kategorisine git →
  • Catering
  • Fast Food
  • Gurmeler
  • Lokantalar
  • Yerel Lezzetler
Gıda Teknoloji kategorisine git →
  • Ambalaj
  • Mutfak Ürünleri
TARIM kategorisine git →
Tarla kategorisine git →
  • Anason
  • Arpa
  • Aspir
  • Ayçiçeği
  • Bakla
  • Buğday
  • Börülce
  • Fasülye
  • Kanola
  • Kenevir
  • Keten
  • Mercimek
  • Mısır
  • Nohut
  • Pamuk
  • Pancar
  • Pirinç
  • Soya
  • Tütün
  • Yerfıstığı
Sebze kategorisine git →
  • Bakla
  • Balkabağı
  • Bamya
  • Barbunya
  • Bezelye
  • Biber
  • Fasülye
  • Havuç
  • Ispanak
  • Kabak
  • Karnıbahar
  • Kereviz
  • Lahana
  • Mantar
  • Marul
  • Maydonoz
  • Nane
  • Patates
  • Patlıcan
  • Pazı
  • Pırasa
  • Roka
  • Salatalık
  • Sarımsak
  • Semizotu
  • Soğan
  • Turp
  • Yerelması
Domates kategorisine git →
  • Domates Suyu
  • Ketçap
  • Organik Üretim
  • Salça
  • Sulama
  • Teşvikler
  • Tohum & Fide
  • Yetiştirme Teknikleri
  • Örgütler
  • İhracat & İthalat
Meyva kategorisine git →
  • Antepfıstığı
  • Armut
  • Avakado
  • Ayva
  • Badem
  • Ceviz
  • Dut
  • Elma
  • Erik
  • Fındık
  • Greyfurt
  • Hurma
  • Karpuz
  • Kavun
  • Kayısı
  • Kiraz
  • Kivi
  • Kızılcık
  • Limon
  • Mandalina
  • Muz
  • Muşmula
  • Nar
  • Portakal
  • Vişne
  • Yenidünya
  • Yerfıstığı
  • Zeytin
  • Çay
  • Çilek
  • Üzüm
  • İncir
  • İğde
  • Şeftali
Çevre Orman kategorisine git →
  • Aromatik Bitkiler
  • Ormancılık
  • Peyzaj
  • İklim
Organik Tarım kategorisine git →
  • Hayvancılık
  • Meyva
  • Sebze
  • Tarla
HAYVANCILIK kategorisine git →
  • Su Ürünleri
  • Büyükbaş
  • Kanatlı
  • Koyun
  • Keçi
  • Yumurta
  • Arıcılık-Bal
TARIM TEDARİK kategorisine git →
  • İlaç
  • Gübre
Destekler kategorisine git →
  • Enerji
  • Finans
Tohum kategorisine git →
  • Sebze
  • Tarla
Mekanizasyon kategorisine git →
  • Bahçe
  • Sebze
  • Tarla
Sulama kategorisine git →
  • Damla Sulama
Fide-Fidan kategorisine git →
  • Fidan
  • Fide
Akıllı Tarım kategorisine git →
  • Aplikasyonlar
  • E-Ticaret
  • Hassas Tarım

All Rights Reserved. CineTarım A.Ş