“Tarımsal Bilgi Platformu” ithalatın gıda güvencesi için güvenilir bir alternatif olmadığına dikkat çekerek tarımsal üretimde Avrupa’da birinci olan Türkiye’nin 49. olduğu “sağlıklı ve yeterli gıdaya erişim”de neler yapması gerektiğini araştırdı.
Türkiye’de ithalata rağmen düşmeyen, zaman zaman çift haneye yükselen gıda enflasyonu, tarımsal üretimin ekonomik sürdürülebilirliğini de zayıflatıyor. İthalatın gıda güvencesi için güvenilir bir alternatif olmadığına dikkat çekilen “Tarımsal Bilgi Platformu” raporuna göre, Türkiye tarımsal üretimde dünyada 7’nci, Avrupa’da 1’inci sırada olmasına rağmen gıda güvencesinde kırılgan ülkeler arasında yer alıyor. Raporda gıda güvencesi “sağlıklı ve yeterli gıdaya erişim” olarak tanımlanıyor.
5 ana eğilim var
Tarım-gıda-kırsal kalkınma gibi alanlarda yapısal politikalar geliştirmek, kamuya ve karar vericilere çözüm önerileri sunmak amacıyla uzman bilim insanları ve araştırmacıların bir araya geldiği Tarımsal Bilgi Platformu kamuya yönelik ilk çalışmasında gıda güvencesi konusunu ele aldı. Platform üyesi Prof. Dr. Ahmet Şahinöz koordinatörlüğünde hazırlanan Dünya ve Türkiye’de Tarım ve Gıda Güvencesini Kuşatan Eğilimler- Gelişmeler başlıklı çalışmada, gıda güvencesinin devletlerin siyasi bağımsızlığını sağlayan temel stratejik hedeflerden birisi olduğu kaydedildi. Raporda, küresel düzeyde tarımı olumsuz yönde etkileyen beş ana eğilim olduğu belirtiliyor. Bunların ilk üçü; İklim değişikliği, Trump’ın ek gümrük vergileriyle başlayan ticaret savaşları ve bölgesel savaşlar olarak sıralanıyor. Paris İklim Anlaşması’nda öngörülen karbon salımının azaltılmasına yönelik hedeflerin de sektörü kısıtlayacağına dikkat çekilirken, dijital dönüşümün ise gelişmiş ülkeleri, gelişmekte olan ülkelere göre gıda güvencesinde daha avantajlı bir konuma taşıyacağı aktarılıyor.
İthalat güvenilir değil
Son yirmi yıllık dönemde (2007, 2011 ve 2024 yıllarında) verim ve rekoltenin, küresel düzeyde düşüş gösterdiği belirtilen raporda, ihracata getirilen bazı kısıtlamaların (kota, takvim, taban fiyat, işlenmiş ürün koşulu vb.) olağanüstü durumlarda gıda güvencesini temin etmede ithalatın da artık güvenilir bir alternatif olamayacağını gösterdiği kaydediliyor. Küresel düzeyde gözlenen eğilimler ve şokların Türkiye tarım sektörünü ve ulusal gıda güvencesini de doğrudan etkilediğine değinilen raporda, Türkiye’nin tarımsal hasılada dünyada 7’nci, Avrupa’da 1’nci sırada olduğu aktarılıyor. Buna karşılık gıda güvencesi göstergelerinde Türkiye’nin kırılgan ülkeler arasında yer aldığı belirtilen raporda, 2024 yılında 33.8 milyar dolar ihracat ile dünya ticaretindeki payın yüzde 1.4’te kaldığı vurgulandı. Türkiye’nin sahip olduğu yüksek potansiyele rağmen 2022 yılı verilerine göre küresel gıda güvence indeksinde 113 ülke arasında 49’uncu sırada olduğu bilgisinin verildiği raporda, bunun temel nedeninin gıda fiyatlarındaki yükseklik olduğu belirtildi.
