“Köy Enstitüleriyle kapalı olan köylü hazinesi keşfolunmuştur… Köy Enstitülerinde çalışanları, Hasan Ali Yücel’i, Hakkı Tonguç’u rahmetle anmak isterim. Ben devletin başındaydım. Köy Enstitülerinin asıl zahmetini çekenler, bu eserin mimarları ve onun tutunması için çalışanlardır.”
Türkiye’de 1923’te cumhuriyet kurulurken yaklaşık 40 bin köyün 37 bininde okul yoktu. Milli Eğitim Bakanı Saffet Arıkan’ın 1936 yılında TBMM’de yaptığı konuşmaya göre hâlâ 35 bin köyde okula ve öğretmene ihtiyaç vardı. İşte Köy Enstitüleri, en çabuk ve en pratik biçimde bu ihtiyaca çözüm bulma arayışının sonunda ortaya çıkmıştır.
Hasanoğlan Köy Enstitüsü: Hasan Âli Yücel, İsmet İnönü ve İsmail Hakkı Tonguç.
KÖY EĞİTMENLERİ DENEYİ
Ancak Köy Enstitüleri gökten zembille inmedi. Genç Cumhuriyet, on binlerce okulsuz köye öğretmen götürmek için önce 1936 yılında Köy Eğitmenleri Projesi’ni geliştirdi. Saffet Arıkan’ın Milli Eğitim Bakanlığı, İsmail Hakkı Tonguç’un İlköğretim Genel Müdürlüğü sırasında, Atatürk’ün önerisiyle geliştirilen projenin özü, okuma-yazma bilen onbaşı ve çavuşlardan yetenekli olanların altı aylık bir kurstan geçirilip okulsuz köylere “Köy Eğitmeni” olarak gönderilmesine dayanıyordu.
1937’de 3238 sayılı “Köy Eğitmenleri Yasası” çıkarıldı. Aynı yıl Eskişehir Çifteler Mahmudiye’de ilk Köy Eğitmen Kursu açıldı. Daha sonra da İzmir Kızılçullu, Edirne Karaağaç, Kırklareli Kepirtepe, Kastamonu Gölköy, Adapazarı Arifiye, Malatya Akpınar eğitmen kursları açıldı. 1939’da 3704 sayılı yasayla üç yıllık Köy Eğitmen Okullarının açılmasına karar verildi. 1939’da İzmir Kızılçullu, Eskişehir Çifteler ve Kastamonu Gölköy’deki üç Köy Eğitmen Kursu, Köy Eğitmen Okuluna dönüştürüldü.
