Küresel soya üretiminin kalbi olarak nitelenen Güney Amerika’da La Nina’nın getirdiği sıcak hava dalgası, Türkiye’nin ithalatçı olduğu soya fasulyesinin fiyatını son 1 ayda yüzde 11 yükseltti. Başlıca üreticiler Brezilya ile Arjantin’de mahsul beklentisi aşağı çekilirken, fiyat artışlarının süreceği tahmin ediliyor.
Soya fasulyesi, dünyanın en önemli bitkisel protein ve yağ kaynakları arasında yer alan tarımsal bir ürün. Soya fasulyesinin kullanımı, hayvansal gıda endüstrisinden insan tüketimine ve kadar gıda dışı ürünlere kadar uzanıyor. Fiyatı ise son yılların en yüksek seviyesinde. Dünyanın en büyük soya üreticilerinden Arjantin ve Brezilya’da La Nina hava olayının etkisiyle hissedilen sıcak hava dalgası fiyatları daha da yükseltiyor. 2022’de her iki ülkede de üretimin beklentinin altında kalacağı endişesi fiyatları kile başına 14 dolara getirdi. Türkiye’nin iç talebi karşılayamadığı için ithalat etmek zorunda kaldığı soya fasulyesinin önemli bir bölümü hayvan yemi endüstrisine gidiyor.
Son haftalarda La Nina, Güney Amerika’nın tahıl üretim potansiyeline ilişkin görünümü bozuyor. Arjantin’de Buenos Aires Tahıl Borsası, tarım bölgelerinin çoğunun sıcakların etkisinde kalacağı ve mısır ile soya fasulyesi mahsulleri üzerindeki baskıyı artıracağı uyarısı yaptı. Borsa, 57 milyon ton ile rekor miktarda soya fasulyesi mahsulü ve 44 milyon ton yağlı tohum üretimi öngörüyor. Fakat güney yarımkürede yazın gelmesiyle aralık ayının ortasından bu yana ülkenin ana tarım alanlarının büyük bir kısmı kuraklığa teslim oldu. Verim düştü, üretim hacminin azalacağı kaygısı oluştu.
Arjantin’de soya alanlarında kayıp bekleniyor
Agroclimatic tarafından yayınlanan raporda, “tarım alanının çoğunu etkileyecek uzun ve yoğun bir sıcak hava dalgası başlıyor. Yağışların sıfırlanacağı bu dönemde, ülke tarımının kalbinde 40 dereceyi bulacak sıcaklıklar yaşanacak” denildi. Borsanın baş tarım uzmanı, kuru hava nedeniyle hasat tahminlerini düşürmek zorunda kalabilecekleri konusunda uyardı. Mahsullerin Durumu raporunda, yüksek sıcaklıkların geçen hafta itibariyle ekimi yüzde 86.8 tamamlanan 2021/22 soya fasulyesi alanında kayıplara neden olabileceği belirtildi.
Brezilya’da rekor beklentisi rafa kalktı
Şu anda La Nina hava durumu fenomeninin etkisi altındaki Arjantin’in yanı sıra Brezilya’dan da soya üretimi konusunda kötü haberler geliyor. Tarım danışmanlığı firması AgRural, sıcak havaların etkisi altına giren Brezilya’nın güney kesimlerinde üretimin darbe alması nedeniyle ülkenin 2021/2022 mahsul tahminini 11 milyon ton aşağı çekti. Kuruluş, Brezilya’nın artık 2021/22 sezonunda soya fasulyesi rekoru kırması beklenmediğini bildirdi. AgRural şu anda Brezilya’nın mahsulünü önceki 144.7 milyon ton seviyesinden gerileyerek 133.4 milyon ton olarak görüyor. Danışmanlık şirketi StoneX de benzer şekilde, birkaç gün önce yaptığı açıklamada, Brezilya’nın artık rekor soya fasulyesi hasadı yapmasını beklemediği ifade edilerek tahmini üretim seviyesi 145 milyon tondan 134 milyon tona indirildi.
Fiyatı yine 14 dolara çıktı
La Nina, bu yıl Güney Amerika ülkelerinde tahıl üretim potansiyeline ilişkin görünümü bozması fiyatlara yansıyor. Chicago vadeli işlemler piyasasında kile başına fiyat 14 dolar ile Ağustos 2021’den bu yana en yüksek seviyesine çıktı. Ocak ayında yüzde 5 ve son 1 ayda yüzde 11 yükselen fiyatlarda artışın süreceği tahmin ediliyor.
