Et ve Süt Kurumu, üretim maliyetlerini düşürmek üzere süt işleyen tesislere süt tozu satışı yapacağını duyurdu. Süt sanayicileri 14 Nisan’a kadar başvuru yapacaklar. Et ve Süt Kurumu bu satışı, sütten mamul ve yarı mamul yapan “İşletmelerin üretim maliyetlerini desteklemek” üzere yapacağını duyurdu. ESK, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’na tabi olmadığını ve söz konusu satışı yapıp yapmamakta veya dilediği firmaya satış yapmakta tamamen serbest olduğunu belirtiyor. Yani “Satarım, satmam, kime ne?”, “İstediğime satarım, istemediğime satmam, size ne?” diyor.
Yapar tabii, kim ne diyebilir ya da dese ne olur. Örneğin ESK genel müdürünün Macaristan’da ortak olduğu şirket üzerinden et ithalatı yapıldığına ilişkin herkes bir şey dedi ama hiçbir şey olmadı. Müdür yerinde, ithalat devam ediyor.
Ulusal Süt Konseyi (USK), referans satış fiyatı 22.22 TL olan çiğ sütün, şubat ayında 20.45 olan çiğ süt üretim maliyetinin 1.34 TL artışla mart ayında 21.79 TL’ye çıktığını açıkladı. Böylece USK, çiğ süt üreticisi köylülerin maliyetlerinin bir ayda yüzde 6.5 arttığını belirtmiş oluyor. Tabii bir de belirlenen referans satış fiyatından çiğ süt satan süt üreticisi köylü ne kadar? O da ayrı bir sorun.
USK aynı zamanda çiğ süt referans satış fiyatını da belirleyen kurum ama “Artan yem fiyatları ve girdi maliyetleri nedeniyle acilen çiğ süt alım fiyatı artırılmalıdır” diyen de kendisi. Yeni alım fiyatı açıklamıyor, “Artırılmalıdır” diyor. Çünkü her konuda olduğu gibi çiğ sütün fiyatında da yetkili Saray ve Saray da bu işi Gıda Komitesi üzerinden yapıyor.
Hazine ve maliye bakanı, tarım ve orman bakanı, ticaret bakanı, cumhurbaşkanlığı strateji ve bütçe başkanı ile ilgili bakan yardımcıları ve kurum temsilcilerinden oluşan Gıda Komitesi olarak toplanıyorlar. Toplantıda “süt piyasası, enflasyon hedefleri ve riskler” değerlendiriliyor ve bu piyasa, enflasyon hedefi ve riskler çerçevesine göre bir çiğ süt fiyatı belirleniyor. Sonra da bu fiyat Ulusal Süt Konseyine (USK) açıklattırılıyor. İşte onun için adı Ulusal Süt Konseyi olan ve çoğunluğu süt şirketleri, bakanlıklar ve üniversitelerden temsilcilerin oluşturduğu USK, kendisi bir fiyat belirleyemiyor. İktidara “Maliyet arttı, alım fiyatını da biraz artırsak mı?” diye soruyor.
Aslında USK, çiğ süt fiyatının artırılmasından ziyade çiğ süt fiyatı artsın diye feryat eden köylülerin öfkesini beklentiye sokarak frenlemiş oluyor. Çünkü Tüm Et, Süt ve Damızlık Sığır Yetiştiricileri Derneği (TÜSEDAD), 1 kg çiğ sütün mart ayı maliyetinin 28.13 TL olduğunu belirtiyor.
Süt üreticisi köylüler Adana Kozan’da 17 TL’ye, Kadirli’de 12 TL’ye sütünü veriyor. Manisa’dan bir köylü, “11-12 TL’ye süt alıyorlar, zam yap deyince ‘Başka alan varsa ona ver’ diyorlar” diyerek isyan ediyor. Artan yem fiyatlarına yetişemediklerini söylüyorlar ama devletin Et ve Süt Kurumu destek için sanayiciye süt satıyor. Süt sanayicileri, köylüden ucuza aldığı sütü işleyip mamule dönüştürüp satıyorlar. Kuruş zarar etseler hemen işletmelerini kaptırırlar. Ama yine de AKP iktidarı onlara destek oluyor.
