Son yıllarda tarımda girdi maliyetlerinin yükselmesiyle çiftçiler sözleşmeli tarıma yöneliyor. Selçuk Üniversitesi Ziraat Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Süleyman Soylu, çiftçilerin özellikle tarımda önemli girdiler olan tohum, mazot ve gübre gibi başlangıç girdisini sağlayan sözleşmelere son dönemde daha fazla ilgi göstermeye başladığını söyledi.
Çiftçiler yüksek girdi maliyetlerinden dolayı sözleşmeli tarımı odağına aldı. Çiftçilerin başta tohum olmak üzere mazot ve gübre desteği gibi ön finansmanını sağlayan sözleşmelere rağbet gösterdiğini kaydeden Selçuk Üniversitesi Ziraat Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Süleyman Soylu, sözleşmeli tarıma yönlendiren nedenlerin başında yüksek maliyetlerin geldiğini belirtti. Çiftçilerin sözleşmeli üretimde başlangıç girdisi sağlayan firmalara ve ürünlere daha fazla ilgi göstermeye başladığına dikkat çeken Soylu, “Özellikle son birkaç yıldır ürün fiyatlarının enflasyon oranında artmaması çiftçilerin kârlılık oranını düşürdü. Fakat sözleşmeli üretimde kapasite sınırlı, herkes sözleşmeli üretim yapamıyor. Çiftçiler patates başta olmak üzere havuç, tatlı mısır, bezelye gibi sanayi ile entegre olan ürünlerde sözleşmeli üretim yapıyor. Bunu yapan firmalar çiftçilere tohumun yanı sıra gerektiğinde bazen gübre desteği de sağlıyor. Sözleşmeli tarım yapan firmalar bu girdilerin parasını hasatta düşüyor. Böylece çiftçiler üretimin başında ön finansın birazını kurtarmış oluyor. Bu da çiftçilerin ister istemez daha çok para yatırmadan, parasını sonradan ödeyeceği sözleşmeli üretime yönelmesine neden oluyor” dedi.
Üründe arz fazlası veya eksikliği sözleşmeleri olumsuz etkiliyor
Sözleşmeli ürünler için ekim alanının da sınırlı olduğunu ifade eden Soylu, çiftçilerin özellikle ayçiçeği ve mısırda sözleşmeli hibrit tohum üretimi yapmak için firma arayışı içinde olduklarını aktardı. Tarım ve Orman Bakanlığı’nın bitkisel üretim ve tohumculuk için tip sözleşmelere geçtiğini ve bunları sitesinde hazır şekilde çiftçilere sunduğunu açıklayan Soylu, “Tüm sözleşmeli üretimde tek tip sözleşmeye geçildi. Yine özel şartlar ise ayrıca alıcı firma ile çiftçi arasında karşılıklı yapılıyor. Zaman zaman ekilen ürünün arz fazlası veya arz eksiliğinden dolayı iki tarafın da uymadığı durumlar oluyor. Üründe arz fazlası çok olunca firmalar bazen sözleşmeyi gevşetebiliyor. Arz az olunca bu sefer çiftçinin de dışarıdan daha cazip teklifler olursa ürünü biraz kaçırmaya çalıştığı durumlar da yaşanıyor” diye konuştu.
