Rize’nin hikâyesi yeniden yazılıyor. Bu kez sadece çayla değil, denizin mavisi, dağların dayanıklılığıyla. Geçtiğimiz hafta yapılan 5. Rize Gastronomi Etkinliği ve UTMB Kaçkar serisi bir yanda “aromatik yeşil mutfak”, diğer yanda doğayla doğaya koşan binlerce insan. İkisi de aynı mesajı taşıyor. Doğanın, kültürün ve ekonominin ortak dili Rize’nin gastronomisi, sadece tat değil, bir kalkınma vizyonu, bir çevre manifestosu haline dönüşüyor.
Altın değerinde bir balık, mersin balığı ve mavi ekonomi
1950’lerde dünyaya havyar ihraç eden Rize şimdilerde Mersin balığı projesi ile yeniden dünyaya sağlık, değer ihraç etmeye hazırlanıyor. Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi’nin 15 yıl önce başlattığı Mersin balığı canlandırma projesi, bugün ilk meyvelerini vermek üzere.
Rize Belediye Başkanı Rahmi Metin’in sözleri dönüşümün özeti gibi. “Mersin balığı ve havyarda da Türk markasını dünyaya tanıtmak istiyoruz.”
Rize’nin mavi ekonomi hamlesi
Küresel havyar pazarı 963 milyon dolar, 2034’te 1,2 milyar doları aşması bekleniyor.
Bir kilogram Mersin balığı havyarı 10 ila 20 bin dolar arasında satılıyor. Rize’nin pazara yeniden girişi sadece bir ticaret değil, mavi ekonomiye dönüşün sembolü. Deniz artık yalnızca geçim kaynağı değil, bir diplomasi aracı. Rize, Türkiye’nin mavi ekonomide yeni yüzü olabilir. Birleşmiş Milletler’e göre mavi ekonomi, dünya gayrisafi hasılasının %3’ünü, yani 2,5 trilyon dolarını oluşturuyor. Çin,
2023’de pazarın %40’ını tek başına kontrol etti. İran, Hazar Denizi çevresinde yürüttüğü doğal stok destekli üretimle hâlâ “otantik havyar” algısını koruyor.
Mersin balığının yalnızca havyarı değil, yüksek kolajen içeriğiyle kozmetik, tıp ve deri endüstrisinde kullanılan yan ürünleri de büyük bir pazarın kapısını aralıyor. Dünya çapında “balık kolajeni” pazarı 2024 itibarıyla 1,4 milyar dolar.
Zengezur Koridoru ve Yeni İpek Yolu vizyonu
Yeni İpek Yolu’nun lojistik damarlarından biri olan Zengezur Koridoru, Türkiye’yi Asya-Pasifik deniz ürünleri pazarına doğrudan bağlıyor. Dünyanın en büyük lojistik limanlarından Rize Limanı’nın devreye girmesiyle, Karadeniz’den Körfez’e uzanan bir soğuk zincir hattı kurulabilir. Bu yalnızca ihracat anlamına gelmiyor. Rize’nin küresel tedarik zincirinde “deniz ürünleri üssü” olması demek.
