Su Politikaları Derneği Başkanı Dursun Yıldız, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın ev sahipliğinde gerçekleşen COP31 Liderler Zirvesi’nde enerjinin öne çıktığını, su güvenliğinin ise geri planda kaldığını söyledi. COP31’de su stresini, stratejik su güvenliğini ve sürdürülebilirliği gündeme taşıyan Sabancı Üniversitesi İstanbul Uluslararası Enerji ve İklim Merkezi’nin (IICEC) özel su etkinliğinde de, “Enerji dönüşümünün her halkası suya bağlı” değerlendirmesi yapıldı.
Su Politikaları Derneği (SPD) Başkanı Dursun Yıldız, Antalya’da düzenlenen COP31 Liderler Zirvesi’nin, küresel iklim politikalarında yeni taahhütlerin yanı sıra daha çok mevcut hedeflerin uygulanmasına, enerji dönüşümüne, iklim finansmanına ve ekonomik dayanıklılığa odaklandığına dikkat çekti.
35×35 hedefi
Zirvede öne çıkan en önemli girişimlerden birinin, 2035 yılına kadar küresel enerji tüketiminde elektriğin payını %35’e yükseltmeyi amaçlayan 35-by-35 Global Electrification Pledge olduğunu vurgulayan Yıldız, şöyle devam etti:
“İklim finansmanının artırılması, temiz enerji yatırımlarının hızlandırılması ve iklim değişikliğine uyum kapasitesinin güçlendirilmesi de liderlerin gündeminde yer aldı. Bununla birlikte, fosil yakıtlardan çıkışın takvimi, gelişmekte olan ülkelere sağlanacak finansmanın kapsamı ve mevcut iklim taahhütlerinin uygulanması konularında liderler zirvesinde önemli görüş ayrılıkları devam etti. Bir anlaşma çıkmadı.
COP31 Antalya Liderler Zirvesi’nin en önemli sonucu, iklim değişikliğiyle mücadelede yeni hedefler açıklamaktan çok, mevcut taahhütlerin uygulanmasına, enerji dönüşümüne ve iklim finansmanına ağırlık verilmesi oldu.
Liderler Zirvesi’nin ortaya koyduğu siyasi iradenin somut sonuçlara dönüşüp dönüşmeyeceği, COP31’in 20 Kasım’da tamamlanması beklenen müzakereleri sonucunda daha açık biçimde görülecektir.
Enerji tamam ancak su güvenliği neden geri planda kaldı?
Karbon bazlı enerji üretim tesislerinin ve genel olarak kullanılan fosil enerjinin sera gazı salımındaki etkisi ve oranı büyük. Bu nedenle mitigation (azaltma ) için alınacak önlemlerde enerji sektörüne önem verilmesi gerekiyor. Ancak bu yaklaşımın iklim değişikliğine adaptasyon önlemlerini ve su güvenliğini geri plana itmemesi gerekir.
Su Politikaları Derneği, COP31 Liderler Zirvesi’nde enerji dönüşümü ve iklim finansmanına verilen siyasi önemin, Water Security (Su Güvenliği) konusunda aynı ölçüde ortaya konulamadığını değerlendirmektedir.
İklim değişikliğinin etkileri büyük ölçüde su döngüsü üzerinden ortaya çıkmaktadır. Kuraklıkların şiddetlenmesi, taşkın risklerinin artması, buzulların erimesi, su kalitesinin bozulması ve suya erişimde yaşanan eşitsizlikler, iklim krizinin doğrudan sonuçlarıdır.
Buna rağmen Liderler Zirvesi’nde su güvenliğine yönelik bağımsız, ölçülebilir ve finansman mekanizmalarıyla desteklenen kapsamlı bir küresel uygulama programı açıklanmamıştır.
Bu eksiklik, iklim politikalarında enerji dönüşümü ile su güvenliği arasında giderek belirginleşen öncelik farklılığını ortaya koymaktadır.
İklim hedeflerine Su Güvenliği sağlanmadan ulaşılamaz
Enerji dönüşümü iklim değişikliğiyle mücadele açısından zorunludur. Ancak enerji, tarım, gıda güvenliği, ekosistemlerin korunması ve ekonomik kalkınma hedeflerinin gerçekleştirilmesi de sürdürülebilir su yönetimine bağlıdır.
Bu nedenle iklim politikalarında yalnızca emisyon azaltımına odaklanılması yeterli değildir. Su–Enerji–Gıda–Ekosistemler Bağı (WEFE Nexus) yaklaşımı, iklim değişikliğine uyum ve sürdürülebilir kalkınma politikalarının temel araçlarından biri olarak değerlendirilmelidir.
Özellikle sınıraşan nehir havzalarında iklim değişikliğinin neden olduğu hidrolojik belirsizlikler, su güvenliğinin yalnızca ulusal değil, bölgesel işbirliği ve barış açısından da stratejik önem taşıdığını göstermektedir.
SPD’nin çağrısı
Su Politikaları Derneği, COP31’in bir Implementation COP (Uygulama COP’u) olarak başarıya ulaşabilmesi için aşağıdaki hususların önceliklendirilmesi gerektiğini savunmaktadır:
Water Security, küresel iklim uyum politikalarının bağımsız ve temel bir uygulama alanı olarak tanımlanmalıdır.
Climate Adaptation Finance (İklim Uyum Finansmanı) kapsamında su altyapısı, kuraklık ve taşkın yönetimi, su verimliliği ve ekosistemlerin korunmasına ayrılan kaynaklar artırılmalıdır.
Transboundary Water Cooperation (Sınıraşan Su İşbirliği), iklim değişikliğine uyumun ve bölgesel istikrarın temel unsurlarından biri olarak desteklenmelidir.
Water Justice (Su Adaleti), Climate Justice (İklim Adaleti) ve Environmental Justice (Çevre Adaleti) ilkeleri birlikte ele alınmalıdır.
Su güvenliğine ilişkin hedefler, ölçülebilir göstergeler, uygulama takvimleri ve izleme mekanizmalarıyla desteklenmelidir.
Enerji dönüşümü kadar su güvenliği de öncelikli olmalıdır
COP31 Liderler Zirvesi, enerji dönüşümünün küresel iklim gündemindeki ağırlığını bir kez daha ortaya koymuştur. Ancak iklim krizinin toplumlar, ekonomiler ve ekosistemler üzerindeki en önemli etkilerinin su üzerinden gerçekleştiği gerçeği, aynı düzeyde siyasi önceliğe dönüştürülememiştir.
Su Politikaları Derneği’ne göre, su güvenliğini iklim politikalarının merkezine yerleştirmeyen bir uygulama yaklaşımı eksik kalacaktır.
COP31’in gerçek başarısı yalnızca enerji dönüşümünde atılacak adımlarla değil, su güvenliği, iklim adaleti ve ekosistem dayanıklılığı alanlarında ortaya koyacağı somut uygulama kararlarıyla da ölçülmelidir.
Su güvenliği olmadan iklim güvenliği sağlanamaz.”

COP31 Özel Su Raporu’nun tanıtım sunumu yapıldı
Sabancı Üniversitesi İstanbul Uluslararası Enerji ve İklim Merkezi (IICEC) tarafından COP31’in açılış gününde Antalya’da gerçekleştirilen Özel Su Etkinliği’nde ise artan su stresi, bununla bağlantılı riskleri ve çözümleri ele alındı.
Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) Başkanı Dr. Fatih Birol’un açılış bölümünde keynote konuşma gerçekleştirdiği etkinlikte, IICEC COP31 Özel Su Raporu’nun tanıtım sunumu da yapıldı. İş dünyasının üst düzey temsilcilerinin katıldığı panelde, su güvenliği ve sürdürülebilirliği konuları, kaynak verimliliği, teknolojik çözümler, yatırımlar ve elektrifikasyonla bağlantılar çerçevesinde değerlendirildi.
Sabancı Holding CEO’su Kıvanç Zaimler’in moderatörlüğünde gerçekleşen panelde, Enerji Verimliliği Derneği Başkanı Ahmet Erdem, SOCAR Türkiye CEO’su ve SOCAR Başkanı Danışmanı Elchin Ibadov ve Hitachi Energy Türkiye Genel Müdürü Yasemin Öztekin konuşmacı olarak yer aldı.
“Su konusu son derece önemli ve stratejik”
Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) Başkanı ve IICEC Onursal Başkanı Dr. Fatih Birol, su stresine, suyun stratejik önemine, enerji sektörü açısından kritik rolüne ve COP31’in küresel enerji dönüşümüne sağlayabileceği katkılara dikkat çekerek, şu değerlendirmelerde bulundu:
“Öncelikle IICEC’i su gibi son derece önemli ve stratejik bir konuyu gündeme taşıdığı ve bu alanda özel bir rapor hazırladığı için tebrik ediyorum. Çalışmanın farklı aşamalarını takip ettim. Raporun bulgularını ve önerilerini büyük bir ilgiyle bekliyorum.
Su konusunun enerji sektörü açısından neden bu kadar kritik olduğuna ilişkin yakın zamanda Macaristan’da yaşanan bir örneği paylaşmak istiyorum. İki hafta önce Macaristan Başbakanı ile yaptığım görüşmede, bana ülkelerinin bu yaz, Avrupa’nın ortasında, çok ciddi bir elektrik arz sorunu yaşadığını, neredeyse büyük çaplı bir elektrik kesintisiyle karşı karşıya kaldığını anlattı. Aşırı sıcaklıklar ve kuraklık nedeniyle nehirdeki su neredeyse sıfıra inmiş; nükleer santrallerin güvenli biçimde elektrik üretebilmesi için gereken soğutma sağlanamamış ve su stresi nedeniyle nükleer santraller kapatılmıştı. Bu nedenle IICEC’in hazırladığı su raporunu son derece önemli buluyorum. Raporun sonuçlarını 23 Aralık’ta İstanbul’da dinlemeyi sabırsızlıkla bekliyorum.
Elektrifikasyonda hedef 2035’e kadar yüzde 35
Son yıllarda iklim değişikliği konusunun uluslararası politika gündemindeki ağırlığının azaldığını gözlemliyorum. G7, G20 ve diğer uluslararası zirvelerde iki-üç yıl öncesine kıyasla iklim değişikliğine daha az yer veriliyor. Cumhurbaşkanı Erdoğan ve Avustralya Başbakanı ile yaptığım görüşmelerde her ikisi de bana başarılı bir COP’un nasıl tanımlanabileceğini sordu. Benim iki temel kriterim var: Birincisi, zirveye katılan devlet ve hükümet başkanlarının sayısı; ikincisi ise zirve sonunda ülkelerin üzerinde uzlaştığı somut ve görünür kararların alınması.
Antalya’da yaklaşık 100 devlet ve hükümet liderinin katılımından söz ediyoruz. Bu, özellikle mevcut jeopolitik koşullar dikkate alındığında çok önemli ve olumlu bir gelişme. Ancak yüksek düzeyli katılımın yanında somut sonuçlara da ihtiyacımız var. Türkiye ve Avustralya’ya elektrifikasyonun COP31’in ana çıktısı olması yönünde öneride bulundum. Bugün elektriğin toplam enerji tüketimindeki payı yaklaşık yüzde 23 seviyesinde. Önerimiz, bu payın 2035 yılına kadar yüzde 35’e yükseltilmesi. Bunu kısaca ‘35 by 35’ olarak ifade ediyoruz.
Dünya genelinde çok sayıda hükümetle yaptığım görüşmelerde bu hedef etrafında giderek güçlenen bir yakınlaşma görüyorum. COP31 sonunda 100’den fazla hükümetin bu yönde bir taahhüde imza atmasını ümit ediyorum. Türkiye ve Avustralya da bu hedef doğrultusunda yoğun bir çalışma yürütüyor ve onlar da umutlu. Eğer bu somut sonuç elde edilirse, yalnızca kâğıt üzerinde kalan bir karar olmayacak; piyasalara ve yatırımcılara enerjinin geleceğinin elektrifikasyonda olduğuna ilişkin çok güçlü ve açık bir mesaj verecektir.”
“IICEC Özel Su Raporu, Türkiye’nin güvenli ve sürdürülebilir su geleceğine yol gösterecek”
Sabancı Holding CEO’su Kıvanç Zaimler de, suyun ve Türkiye’de giderek artan su stresinin, sanayi, enerji sektörü ve tüm sektörler için taşıdığı kritik öneme dikkat çekti. Stratejik elektrifikasyon gündeminin önemini vurgulayan Zaimler, suyla ilişkili konuların Türkiye’nin çok önemli elektrifikasyon hedefleri bakımından önümüzdeki dönemde mutlaka dikkatle ele alınması gerektiğini belirtti.
Tüm sektörlerde artan su stresine karşı etkili ve verimli çözümlerin yaygınlaşmasının ve bu alanlarda farkındalığın özellikle önem taşıdığının altını çizen Kıvanç Zaimler, IICEC’in enerji sektöründe yayımladığı öncü ve analitik outlook raporlarıyla stratejilerin ve yönelimlerin belirlenmesine güçlü katkı yaptığını, IICEC’in su konusundaki öncü ve özel çalışmasının da Türkiye’nin daha güvenli ve sürdürülebilir su geleceği için yol gösterici nitelik taşıyacağını ifade etti.
“Verimlilik, su ve enerjide ortak çözüm alanı”
Türkiye’nin su bütçesine ilişkin çarpıcı rakamlar paylaşan Enerji Verimliliği Derneği Başkanı Ahmet Erdem ise Türkiye’nin yıllık ortalama 450 milyar metreküp brüt tatlı su bütçesinin yaklaşık yarısının buharlaşma nedeniyle eksildiğini, kalan kısmın yarısının teknik ve ekonomik olarak kullanılabilir net potansiyel olduğunu belirtti.
Tatlı su tüketiminin 20 yılda 1,5 kat artış göstererek 60 milyar metreküpün üzerine geldiğinin ve kısıtlı su kaynakları üzerindeki baskının iklim değişikliği nedeniyle arttığının altını çizen Erdem, su arz-tüketim dengesindeki trendlerin ve zorlayıcı dinamiklerin Türkiye için su stresinin aciliyetini net şekilde gösterdiğini vurguladı. Bunun tarımdan sanayiye, enerjiden hanelere kadar önemli riskler getirdiğini belirten Erdem, geç kalınmadan çözümlerin uygulamaya geçirilmesi gerektiğini ifade etti.
Su ve elektrik arzında ve tüketiminde mevsimsellik etkilerinin birlikte yaşandığını belirten Ahmet Erdem, hem enerjide hem de suda verimliliğin ortak çözüm alanı olarak yüksek potansiyel taşıdığını, suda kayıpların azaltılmasının enerji verimliliğine de önemli katkı sağladığını ifade etti. Erdem, güvenli ve sürdürülebilir su geleceği için yatırım ve yönetişim konularının önemine de dikkat çekti.
“Su ve enerji sistemlerinin geleceği bütünleşik çözümlerde”
SOCAR Türkiye CEO’su ve SOCAR Başkanı Danışmanı Elchin Ibadov, Hitit İmparatorluğu’nun yaşadığı kuraklık dönemini örnek göstererek su krizlerinin toplumlar ve ekonomiler üzerindeki belirleyici etkilerine dikkat çekti. “Hititler Mısır’la masaya oturabiliyordu; ama yağmurla masaya oturamadılar” sözleriyle, su risklerinin önceden öngörülmesinin ve zamanında harekete geçilmesinin önemini vurguladı.
Sanayide su ayak izinin ölçülmesi, suyun yeniden kullanılması ve su yönetiminin tesislerin ötesinde havza ölçeğinde ele alınması gerektiğini belirten Ibadov, rüzgâr enerjisi, deniz suyu arıtma, veri merkezleri ve kimya sanayisini bir araya getiren yenilikçi bir “mavi enerji kombine çevrimi” yaklaşımını paylaştı. Bu modelde, rüzgâr enerjisiyle deniz suyunun arıtılması, arıtma sonucunda elde edilen tuz ve minerallerin kimya sanayisinde değerlendirilmesi, arıtılmış suyun veri merkezlerinde sıvı soğutma amacıyla kullanılması ve veri merkezlerinden açığa çıkan atık ısının kimyasal üretim süreçlerinde yeniden değerlendirilmesi öngörülüyor. Ibadov, su ve elektriğin birlikte planlanmasının ve üniversite-sanayi iş birliğinin bu tür bütünleşik çözümlerin geliştirilmesinde kritik önem taşıdığını ifade etti.
“Su kıtlığı yalnızca çevresel bir sorun değil”
Hitachi Energy Türkiye Genel Müdürü Yasemin Öztekin de, su kıtlığının yalnızca çevresel bir sorun değil, aynı zamanda ekonomik, toplumsal ve altyapı dayanıklılığını etkileyen kritik bir mesele olduğunu vurguladı. Elektrifikasyonun hızlanmasıyla birlikte su ve elektrik sistemleri arasındaki karşılıklı bağımlılığın daha da artacağına dikkat çeken Öztekin, bu iki kritik sistemin entegre biçimde planlanmasının, dijitalleşme ve akıllı altyapılarla kaynakların daha verimli kullanılmasının önemini belirtti. Su yönetiminde odağın yalnızca kaynak yönetiminden su verimliliğine kaydırılması gerektiğini ifade eden Öztekin, şehir şebekelerindeki su kayıplarının azaltılması, tarımda hassas sulama sistemlerinin yaygınlaştırılması, yağmur suyu hasadı ve arıtılmış suyun yeniden kullanımının artırılmasını öncelikli çözüm alanları olarak değerlendirdi. Elektrik sektöründeki dijital izleme, tahminleme ve akıllı şebeke uygulamalarının su altyapıları için de önemli fırsatlar sunduğunu belirten Öztekin, su verimliliği yatırımlarının ölçeklenebilmesi için öngörülebilir düzenleyici çerçevelere ve projeleri finansal açıdan uygulanabilir kılacak yeni finansman modellerine ihtiyaç duyulduğunun altını çizdi.
“Su stresi ve kıtlığına, risklere, fırsatlara ve çözümlere bütüncül olarak bakıyoruz”
IICEC Direktörü Bora Şekip Güray, etkinlikte IICEC’in Özel Su Raporu’nun tanıtım sunumunu gerçekleştirdi. Güray sunumunda, Türkiye’nin hâlihazırda su stresi altında olduğunun, bazı havzalarda su kıtlığı yaşandığının, artan su stresi ve kıtlığının büyüyen riskler ve etkileri bakımından Türkiye için alarm verici ve çok stratejik bir konu olduğunun altını çizdi. IICEC’in bu alanda öncü, özel rapor çalışmasında, Türkiye’nin su stresine, su güvenliğine ve sürdürülebilirliğine odaklı analitik yaklaşımla, tatlı su kaynaklarını ve tüketim dinamiklerini, riskleri, aynı zamanda fırsatları ve çözüm alanlarını bütüncül olarak değerlendirdiklerini aktaran Güray, IICEC’in tüm outlook raporlarında olduğu gibi Kamu-Sanayi-Akademi “başarı üçgeni” modeli ve paydaş katılımlarıyla desteklenerek geliştirilen bu önemli çalışmayla daha güvenli ve sürdürülebilir su geleceği için somut öneriler sunacaklarını belirtti.
Şekip Güray, COP31’in elektrifikasyon ajandasıyla da yakından bağlantılı olarak, Türkiye’nin su ve elektrik sektörleri arasındaki çift yönlü dinamiklerin de raporda özel olarak irdelendiğini ifade etti.
“Enerji dönüşümünün her halkası suya bağlı”
Etkinliğin sunuculuğunu üstlenen Sabancı Üniversitesi IICEC Koordinatörü Dr. Mehmet Doğan Üçok ise şu değerlendirmelerde bulundu:
“COP31 bir uygulama zirvesi olarak tanımlanıyor; Sabancı Üniversitesi IICEC olarak biz de bu çağrıya, iklim değişikliğinin en önce ve en doğrudan hissedildiği alandan, su konusuyla yanıt veriyoruz.
Su, enerji dönüşümünün bir yan konusu değil; dönüşümün her aşamasında yer alıyor. Elektrik üretiminden hidrojene, kritik minerallerden soğutmaya kadar enerji dönüşümünün her halkası suya bağlı; küresel ölçekte artan su stresi bu halkaları giderek daha fazla zorluyor. IICEC COP31 Özel Su Raporu’yla mevcut durumu ve ileriye dönük gidişatı Türkiye’nin kendi verileriyle ve uygulanabilir politika seçenekleriyle ortaya koyuyor, bu konuyu Antalya’da dünyanın gündemine taşıyoruz. Panelde iş dünyasının üst düzey temsilcilerinin paylaştığı çözüm önerileri de bu alanda somut adımlar atılabileceğini gösterdi. Bu etkinlik, taahhütler ile uygulama arasındaki mesafenin kapatılmasına IICEC’in bir katkısıdır. ‘Uygulama COP’u’ kavramı bu nedenle son derece önemli.”
www.gidahatti.com/haber/29162251/liderler-cop31de-enerjiyi-suyun-onune-koydu







