Kış aylarında Kuzey Kutbu’ndaki aşırı soğuk havayı bir kalkan gibi yerinde tutan stratosferik girdap, meteoroloji uzmanlarını şaşırtan bir hızla zayıfladı ve kırıldı. Bilim insanlarının “ani stratosferik ısınma” olarak adlandırdığı bu çöküşün Ocak veya Şubat ayları yerine Kasım’da yaşanması, kış mevsiminin dengesini baştan aşağı değiştirecek bir “tarihi anormallik” olarak değerlendiriliyor. Girdabın zayıflamasıyla birlikte, hapsolan devasa soğuk hava kütleleri hızla güneye doğru sarkmaya başladı.
KUTUP GİRDABI (POLAR VORTEX) NEDİR?
Kutup çevresi girdabı (stratosferik girdap), Dünya’nın her iki kutup bölgesini çevreleyen, geniş alçak basınç merkezlerinin oluşturduğu güçlü ve dönen bir soğuk hava kütlesidir. Sonbaharda havaların soğumasıyla oluşmaya başlayan bu sistem, kış aylarında güçlenerek kutuplardaki aşırı soğuk havayı bir kalkan gibi bir arada tutar. Ancak girdap zayıfladığında veya kırıldığında, içeride hapsolan bu devasa soğuk hava kütlesi güneye; yani Kuzey Amerika, Avrupa veya Asya’ya doğru yayılır.
KUTUP GİRDABI TÜRKİYE’Yİ ETKİLEYECEK Mİ?
Girdabın bozulması tek bir dev fırtınanın doğrudan Türkiye’ye geleceği anlamına gelmiyor. Soğuk havanın izleyeceği güzergah her şeyi belirleyecek. Uzmanların atmosferik modeller üzerinden yaptığı değerlendirmelere göre iki ana senaryo bulunuyor. Bunlardan birincisi Balkanlar Rotası. Eğer kopan kutup soğukları Doğu Avrupa ve Balkanlar üzerinden kıtamıza giriş yaparsa, Türkiye’nin bu durumdan etkilenmesi çok kuvvetli bir ihtimal. Bu senaryoda özellikle kuzey, iç ve doğu kesimlerde şiddetli soğuklar ve yoğun kar yağışları görülebilir. İkinci senaryo ise Batı Avrupa Rotası. Sistemin rotası Batı Avrupa’ya veya Kuzey Amerika’ya yönelirse, soğuk hava dalgasının Türkiye’yi etkileme ihtimali ciddi oranda düşecek.
