Afşin-Elbistan Ovası’nda 40 yılı aşkın süredir devam eden kömür madenciliği faaliyetlerinin doğa, insan sağlığı ve yaşam üzerindeki etkilerini bölge halkının tanıklıklarıyla anlatan Yavaş Ölüm belgeseli, Vakfın Genel Merkezi’nde düzenlenen özel gösterimle basın ve sivil toplum mensuplarıyla paylaşıldı. Belgesel 6 Kasım’dan itibaren TEMA Vakfı’nın YouTube kanalında yayında.
Bir zamanlar Türkiye’nin en bereketli tarım ve hayvancılık alanlarından biri olan Elbistan Ovası, 40 yılı aşkın süredir termik santrallerin gölgesinde kavruluyor. TEMA Vakfı’nın hayata geçirdiği Yavaş Ölüm belgeseli, bu dönüşümün izini sürerek bölgenin doğasını, gündelik yaşamını ve insan hikâyelerini izleyiciyle buluşturuyor.
Bir coğrafyanın yavaş yavaş yok oluş hikâyesi
Tarımla iç içe geçmiş bir ovaya yakından bakan belgesel; toprağın, suyun ve havanın değişimini tarlalardan evlere, gündelik yaşamın ayrıntılarından kişisel hikâyelere uzanan röportaj ve belgelerle görünür kılıyor.
Yönetmenliğini İlkay Nişancı’nın ve uygulayıcı yapımcılığını Hakan Fıçıcı’nın üstlendiği belgesel, eylem-araştırmacı akademisyen Aslı Odman’ın anlatımıyla bir anda yaşanan bir felaketten çok, yıllar içinde gündelik hayatın parçası hâline gelen bir ekolojik tahribata odaklanıyor. Bir zamanlar bereketiyle anılan ovanın bugünü; bölge halkının geçim kaynakları, sağlık sorunları ve geleceğe dair kaygılarıyla birlikte ele alınıyor. Böylece Yavaş Ölüm, enerji üretiminin bedelini bir ovanın hikâyesi üzerinden tartışmaya açıyor.
Kömürün bedeli yalnızca bugünle sınırlı değil
Yavaş Ölüm belgeselinin ortaya koyduğu gerçeklerden hareketle TEMA Vakfı Yönetim Kurulu Başkanı Deniz Ataç, kömürün doğa ve insan yaşamı üzerindeki uzun vadeli etkilerine dikkat çekerek, “Kömürün görünen yüzü kullandığımız enerji; görünmeyen bedeli ise doğa ve yaşam üzerinde yarattığı tahribat. Bazı yıkımlar bir anda gerçekleşmiyor; insanların yaşam alanlarında, soluduğumuz havada, toprağın veriminde, su varlıklarının miktarında ve kalitesinde zamanla birikiyor. Afşin-Elbistan’da tanık olduğumuz da böyle bir süreç. Kömüre dayalı enerji üretiminin etkileri yalnızca doğayla sınırlı kalmıyor; hava kirliliği ve çevresel tahribat, bölgede yaşayan insanların sağlığını ve yaşam kalitesini de doğrudan ilgilendiriyor. Kömürün çıkarılmasından enerjiye dönüştürülmesine uzanan süreçte yaşanan işçi ölümleri de bu bedelin bir başka boyutunu ortaya koyuyor.
