Olumsuz hava koşulları, jeopolitik gerilimler ve ticaret yollarındaki aksamalar küresel gıda fiyatlarını Kasım 2022’den bu yana en yüksek seviyeye taşıdı. Gübre fiyatları ikinci çeyrekteki zirvesinden gerilese de yüksek seyrini korurken, Dünya Bankası 2026 genelinde gübre fiyatlarının ortalama yüzde 31 artmasını bekliyor.
Küresel gıda ve gübre piyasaları, Orta Doğu’daki çatışmalardan kaynaklı aksamalar, Rusya-Ukrayna Savaşı nedeniyle Karadeniz üzerinden yapılan sevkiyatlardaki belirsizlikler, enerji maliyetlerindeki artış ve aşırı hava olaylarının baskısı altında bulunuyor.
Kızıldeniz ve Babulmendeb Boğazı güzergahındaki güvenlik riskleri nedeniyle bazı taşımacılık şirketlerinin gemilerini Ümit Burnu üzerinden daha uzun rotalara yönlendirmesi teslimat sürelerini uzatırken, yakıt, navlun ve sigorta maliyetlerini artırıyor. Bu durum, enerji ve gübrenin yanı sıra tahıl ve diğer gıda ürünlerinin taşıma maliyetleri üzerinde de yukarı yönlü baskı oluşturuyor.
Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) ile Dünya Bankası verilerinden derlenen bilgilere göre, küresel gıda fiyatları ağustosta Kasım 2022’den bu yana en yüksek seviyesine ulaşırken, gübre fiyatları yılın ikinci çeyreğinde gördüğü zirveden gerilemesine rağmen yüksek seyrini muhafaza ediyor.
FAO Gıda Fiyat Endeksi, ağustosta aylık bazda yüzde 1,9 artarak 133,3 puana ulaştı. Böylece endeks, Kasım 2022’den bu yana en yüksek seviyesini gördü.
Küresel gıda fiyatları geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 2,5 yükselirken, Mart 2022’de Rusya-Ukrayna Savaşı’nın başlamasının ardından kırılan tarihi seviyenin bir miktar altında kaldı.
Ağustosta gıda endeksinde yer alan tahıl, bitkisel yağ, et, süt ürünleri ve şeker gruplarının tamamında fiyat artışı yaşandı.
Şeker fiyatları ağustosta bir önceki aya göre yüzde 11,9 artarak Haziran 2025’ten bu yana en yüksek seviyesine çıktı.
Bu artışta, sıcak ve kurak hava nedeniyle Avrupa Birliği’nde (AB) şeker pancarı veriminin düşeceği beklentisi, güçlü El Nino’nun Asya’daki üretim üzerindeki olası etkileri, Brezilya’nın orta-güney bölgesindeki üretim kaybı ve Hindistan’ın gümrüksüz ham şeker ithalatı kararı etkili oldu. Aynı dönemde tahıl fiyatları yüzde 2,2, süt ürünleri yüzde 2,3 ve et fiyatları yüzde 1 yükseldi.
