Türkiye alkollü içki pazarında 2025 haziran ayı itibarıyla viskinin payı rakıyı geçti.Bunun nedeni yerli üretimde artan maliyetler ile viski ve rakının verigisinin eşitlenmesi.Yunanistan milli içkisi uzoya litre başına 12.25 euro vergi uygularken bizde rakıda litre başına vergi bugünkü kurla 33 euro.
2021 sonrasındaki ekonomi politikasının orta vadeye yayılan ve gündelik yaşamı etkileyen, toplumda tepki yaratan sonuçları yanında bazı tüketim eğilimlerini, kalıplarını ve pazar paylarını da değiştiren tarafları var.
Bir süredir yeme-içme ekonomisi ile yani gastroekonomi ile ilgileniyorum. Burada da makroekonomik bozulmanın dalgaları çok sert biçimde hissediliyor.
Şu sıralar Anadolu ve Trakya’nın güzel bağlarında bağ bozumu sürüyor. Ama işler pek de sevimli seyretmiyor. Gelin biraz sayılarla bakalım:
TÜİK tarafından ölçülen 2024 milli geliri kabaca 1 trilyon 350 milyar dolar. Hane halkının harcamaları ise bunun yüzde 54’ü, yani kabaca 730 milyar dolar. Hane halkı harcamalarının ise önemli bir bölümü evde mutfaklarda yaptığımız gıda, içecek ve içki harcamalarından oluşuyor. Buna bir de lokanta-kafe gibi yerlerde yaptığımız harcamalar ekleniyor.
Hane halkı bütçe anketlerindeki ağırlıklara dayanarak yapılacak kaba bir hesapla gıda, içecek ve içkilere yapılan harcamalar ile lokanta, kafe ve pastanelerde yapılan harcamaların toplamı yaklaşık 250 milyar dolar çıkıyor. Anketlerde içki harcamalarının payı yüzde 0.3 gibi çok düşük çıksa da 2024’te alkollü içkilerden toplanan ÖTV’nin (105 milyar TL), ekonomide tüm mal ve hizmetlerden toplanan KDV’nin (992 milyar TL) yüzde 10’unu oluşturduğuna bakınca alkollü içki tüketiminin payının çok daha yüksek olduğu anlaşılıyor.
Piyasanın içinde olan kimi şirketler alkollü içki pazar büyüklüğünü 10 milyar dolar olarak tahmin ediyor.
İşte giderek de büyüyen bu pazarda, ekonomi politikasının sonuçları ile vergi politikasının bileşimiyle; İskoç viskisi rakıyı kovuyor.
İçki pazarında belirgin biçimde gözlenen eğilim tablosunda, viski ithalatı ve satışları hızla yükselirken, ‘milli içki’ rakının ve şarabın hızla pay kaybettiği izleniyordu. 2024 başına dek rakının pazar payı önde giderken, 2024’ün başından bu yılın ortasına kadar olan 18 ayın 9’unda viskinin payı öne geçti. Bu yılın ilk altı ayında, ortalamada viskinin payı ilk defa rakıyı geçti.
Görünen fotoğrafta, yerel üzümlerden üretilen alkollü içkilerin pazar payı küçülürken, ithal viskinin payı rekor düzeye ulaştı. Çok uzak değil, böyle giderse toplamda hacim olarak da rakıyı geçmesi muhtemel.
