Rusya’nın liman ve sınır geçişlerine yönelik saldırıları, Ukrayna’nın tarım ürünleri ihracatını zorluyor. Kiev yönetimi, tahıl taşıyan kamyonların gümrük işlemlerini Avrupa Birliği topraklarına taşımak için Polonya ve Slovakya ile görüşüyor.
Ukrayna, Karadeniz’deki limanlarına ve ihracat güzergâhlarına yönelik saldırılar nedeniyle tarım ürünlerini dünya pazarlarına ulaştırmakta giderek daha fazla zorlanıyor. Deniz taşımacılığındaki aksamaları kara yoluyla aşmaya çalışan Kiev yönetimi, bu kez sınır kapılarında biriken kamyonların güvenliğini sağlamak için yeni bir düzenleme üzerinde çalışıyor. Polonya ve Slovakya ile yürütülen görüşmelerde, tahıl taşıyan araçların gümrük kontrollerinin Ukrayna sınırından alınarak Avrupa Birliği topraklarında yapılması değerlendiriliyor.
23 Ekim’de gündeme gelen girişim, yalnızca sınır kapılarındaki bekleme süresini azaltmayı amaçlamıyor. Rusya’nın insansız hava araçlarıyla sınır geçişlerini ve ulaşım altyapısını hedef alması, ihracat yükü taşıyan araçların uzun kuyruklar oluşturduğu bölgelerde güvenlik riskini artırıyor. Ukrayna yönetimi, kontrol noktalarının yerini değiştirerek hem araçların saldırılara açık alanlarda beklemesini azaltmayı hem de tarım ürünlerinin sevkiyatını sürdürmeyi hedefliyor.
Gümrük işlemleri Polonya ve Slovakya’ya taşınabilir
Kiev’in üzerinde çalıştığı plana göre tahıl ve diğer tarım ürünlerini taşıyan kamyonlar, sınırda uzun süre beklemek yerine gümrük işlemlerini Polonya veya Slovakya’daki belirlenmiş alanlarda tamamlayabilecek. Böylece kontrol için oluşan araç kuyruklarının saldırı tehdidi altındaki sınır bölgelerinde yoğunlaşmasının önüne geçilmesi amaçlanıyor. Ancak düzenlemenin uygulanabilmesi için komşu ülkelerle ortak denetim, güvenlik ve gümrük usulleri üzerinde anlaşılması gerekiyor.
Ukrayna, daha önce Moldova ile uyguladığı ortak sınır kontrolü modelini benzer bir düzenleme için örnek alıyor. Yeni girişim henüz kesinleşmiş bir anlaşma ya da yürürlüğe girmiş bir gümrük kararı değil; görüşmelerin konusu olmaya devam ediyor. Bu ayrım önem taşıyor çünkü planın sevkiyat kapasitesine sağlayacağı katkı, uygulama alanları ve kontrol süreçleri netleştikten sonra ortaya çıkabilecek.
Eylülde ihracat potansiyelinin yarısına bile ulaşılamadı
Ukrayna’nın tarım ürünleri ihracatı üzerindeki baskı, eylül ayı verilerine de yansıdı. Ülke, eylül ayında toplam 2,4 milyon ton tarım ürünü ihraç edebildi. Bu miktar, ihtiyaç duyulan potansiyel ihracat hacminin yalnızca yüzde 46’sına karşılık geldi. Söz konusu toplamın 1,4 milyon tonunu tahıllar, 444 bin tonunu yağlı tohumlar, 311 bin tonunu bitkisel yağlar ve 280 bin tonunu küspe oluşturdu.
Sevkiyatın hangi güzergâhlardan yapıldığı da limanlardaki aksamanın boyutunu gösteriyor. Eylül ayında tarım ürünleri ihracatının 1,3 milyon tonu Tuna limanlarından, 993 bin tonu demir yoluyla ve yaklaşık 120 bin tonu kara yoluyla gerçekleştirildi. Başka bir ifadeyle kara yolu taşımacılığı toplamın yalnızca yüzde 5’ini karşıladı. Bu nedenle kamyonların gümrük işlemlerinin hızlandırılması önemli olsa da tek başına deniz taşımacılığındaki kapasite kaybını telafi etmesi mümkün görünmüyor.
