Malumunuz, bu sene Birleşmiş Milletlerin çevre görüşmelerinin yapıldığı COP zirvesi Antalya’da yapılacak. Bu vesileyle, son dönemde küresel çevre sorunları ülkemizde gündemin üst sıralarına tırmanmış durumda. Ben de kasım ayına kadar küresel çevre konularının iş dünyamızı ilgilendiren yönlerine dair yazacağım.
Bu hafta da aynı konuda toplantılar için New York’taydım. Türkiye, COP içinde özel bir “business” ayağı kurarak bugüne kadar benim “iklim dünyasının Talibanı” dediğim bazı iklim aktivistlerinin elindeki gündemi, çözüme yönelik makul tartışmaların yapılabileceği bir zemine çekiyor. Bu sürecin organizasyonunu da TOBB yapıyor. Hatırlarsanız TOBB, on yıl önce G20 toplantıları Antalya’da yapıldığında da benzer bir süreci Business 20 için yapmıştı.
Dünya nüfusunun kabaca üçte ikisinin yaşadığı, dünya ekonomisinin üçte birini oluşturan gelişmekte olan ülkeler, iklim finansmanının ancak %16’sını alıyor. Türkiye de bu grubun içinde. Öte yandan, finansmana erişim kolaylığının yanı sıra maliyetler açısından da kalkınmış ekonomilerdeki oyuncular daha şanslı. Zira borçlanma süreleri ve hibeler göz önüne alındığında, finansmana erişimin kolaylığına ek olarak başka avantajlar da söz konusu.
Örneğin, Çin’den alınan ürünlerle Almanya’da kurulacak bir güneş santralinin aynı ölçekteki bir benzerini Türkiye’de daha yüksek maliyetlerle finanse edebiliyorsunuz. Ya da benzer ölçekteki iki sanayi tesisinin karbon ayak izini azaltmak için modernize ederseniz Türkiye’de Almanya’dakinden daha yüksek finansman maliyetleriyle karşılaşıyorsunuz. Bu maliyet farkı 2-3 kata kadar çıkıyor.
Finansman maliyetlerindeki farkın ana sebebi, gelişmekte olan ülkelerin daha riskli olması. Hem ülke riski var hem de döviz riski. Yani başka yatırımlarda finansman maliyetleri gelişmekte olan ülkelerde gelişmiş ülkelere nazaran neden yüksekse iklim finansmanında da o nedenle daha yüksek. Finansman sağlayan kurumlar gelişmekte olan ekonomileri gelişmiş ülkelere göre daha riskli görüyor. Oysa iklim değişikliği küresel bir mesele. Yani karbon salınımı hangi ülkeden kaynaklı olursa olsun, tüm dünyadaki iklimi değiştiriyor.
