Dört mevsimi yaşayan iklimi ve zengin biyoçeşitliliği Türkiye’yi dünyanın gıda ambarına dönüştürdüğünü belirten Ege Yaş Meyve Sebze İhracatçıları Birliği Başkanı Hayrettin Uçak, “Maalesef iklim değişikliği yüzünden üretim artık örtü altına kaydı” dedi.
Anadolu topraklarında binlerce yıldır üretim yapan çiftçilerin, 24 milyon hektar alanda 137 milyon ton bitkisel üretime imza attığını kaydeden Ege İhracatçı Birlikleri Koordinatör Başkan Yardımcısı ve Ege Yaş Meyve Sebze İhracatçıları Birliği Başkanı Hayrettin Uçak, “Türkiye, 2024 yılı verilerine göre 74 milyar dolarlık tarımsal hasılayla Avrupa’da lider konumda, dünyada ise 8. sırada bulunuyor. Türkiye’nin tarım ürünleri ihracatı 2024 yılı sonunda 36 milyar dolara ulaşmış durumda. Bu başarı Türk çiftçileri ve Türk ihracatçılarının ortak ve uyumlu çalışmasıyla sağlanıyor” dedi.
Birçok üründe lider
Türkiye pek çok tarım ürününün üretiminde dünya lideri ya da ön sıralarda yer aldığı bilgisini veren Hayrettin Uçak; fındık, kiraz, incir, kayısı, defne, kekik, sofralık zeytin, levrek, çipura, oryantal tütün, haşhaş tohumu üretiminde dünya birincisi, ayva, bal, kavun ve karpuzda ikinci; mercimek, antepfıstığı, kestane, vişne, şeftali ve hıyarda üçüncü; ceviz, elma, domates, patlıcan, ıspanak ve biberde ise dördüncü sırada yer alındığını söyledi.
Uçak, “Ayrıca Türkiye, çiğ süt üretiminde de dünyada 9, Avrupa’da üçüncü sırada konumlanıyor. Sığır eti üretiminde dünyada 7, Avrupa’da birinci olan Türkiye, tavuk eti üretiminde dünyada 9, Avrupa’da da ikinci sırada bulunuyor. Türkiye, yumurta üretiminde dünyada 10, Avrupa’da ikinci sırada yer alırken, bal üretiminde dünyada ikinci, Avrupa’da da ilk sırada dikkati çekiyor” diye konuştu.
“Soğuk hava ve don üretimi etkiledi”
Hayati Uçak, Ege İhracatçı Birlikleri’nin kuru meyveden zeytinyağına, su ürünlerinden tıbbi ve aromatik bitkilere, meyve sebzeden tütüne, meyve sebze mamullerinden hububat bakliyat yağlı tohumlara kadar geniş bir yelpazede üretim yapan Türk çiftçisinin ürünlerini dünyanın dört bir tarafına ulaştırdığını vurguladı. Uçak, “Türkiye’ye 7,5 milyar doların üzerinde döviz kazandırıyoruz. Türkiye’nin 36 milyar dolarlık tarım ürünleri ihracatından yüzde 22 pay alıyoruz” dedi.
Öte yandan, 2025 yılının Mart ve Nisan aylarında yaşanan ve 38 ilde etkili olan soğuk hava, dolu, don Türkiye’nin tarımsal üretimine ciddi zarar verdiğine atıfta bulunan Hayati Uçak, “Fındık, üzüm, kayısı başta olmak üzere pek çok tarım ürünü rekoltelerinde önemli kayıplar oluştu. Çiftçilerin doğal afetlerde zararlarının minimuma inmesi için tarım sigortası bu süreçte hayati önem kazanmış durumda. Zararları minimuma indirmek için tarımsal üretimi örtü altına almak günümüzde daha yüksek sesle konuşulur oldu” değerlendirmesini yaptı.
“Tarım sigortası ivedi bir şekilde yaygınlaşmalı”
Kendisi de üretici olan Hayrettin Uçak, iklim değişikliğinin günümüzde kendisini daha net bir şekilde hissettirdiğini, tarım sektörünün mart ve nisan aylarındaki soğuk hava, don ve doludan etkinlenmesinin önüne geçmek için örtü altı üretime geçmek ve tarım sigortasının yaygınlaşmasının zorunluluk olduğunu dile getirdi.
Türkiye’nin tarım ürünleri ihracatını 2024 yılında yüzde 3,3 oranında artırarak 36,2 milyar dolara ulaştırdıklarını anlatan Uçak, “Toplam ihracatımızda tarım ürünlerinin payı da yüzde 16 olarak gerçekleşti. Egeli ihracatçılarımızın 2024 tarım ürünleri ihracatı ise yüzde 4’lük artışla 7,6 milyar dolara ulaştı” ifadelerini kullandı.
“Gençler tarım sektörünün Ar- Ge tarafına çok güç katacaklar”
Ege Bölgesi’nin tarım ürünleri ihracatında kilogram başı birim fiyatının 2023 yılında 2,23 dolar iken 2024 yılında yüzde 13’lük artışla 2,55 dolara ulaşmasını ise tüm olumsuz şartlara rağmen kazanılmış bir zafer olarak nitelendiren Hayati Uçak, şunları kaydetti: “Teknoloji, dijitalleşme ve inovasyonun etkisiyle 2024 yılında katma değeri daha yüksek ihracatı sağladık.
2024 yılında Ege Yaş Meyve Sebze İhracatçıları Birliği olarak Tarım sektörüne gençleri kazandırmak için “Üçüncü Kuşak Tarım Girişimciliği Eğitim Programı”nı ikinci kez hayata geçirdik. Gıda mühendisliği ve ziraat mühendisliği mezunu ya da halen öğrencisi olan 82 gencimize uzman isimler deneyimlerini aktardı.
Programımızda genç çiftçi adayları işletme ve bahçe ziyaretleri de gerçekleştirdi. Kendilerinden gıda kayıplarını önleyecek, toplam kalite ve verimliliği artıracak projeler bekliyoruz. Tarım sektörünün Ar-Ge tarafına çok güç katacaklarına inanıyoruz.”
