Hürmüz Boğazı’ndaki ticari aksaklıklar ve bölgesel gerilimler, baklava gibi geleneksel bir tatlının üretim maliyetlerini de etkilemeye başladı. İran menşeli fıstık, safran ve kuru üzüm fiyatlarında yaşanan artışlar şimdilik raflara sınırlı yansırken, uzmanlar tedarik sorunlarının sürmesi halinde Körfez ülkelerinde bir dilim baklavanın fiyatının yüzde 10 ila 20 arasında yükselebileceği uyarısında bulunuyor.
Baklava, Ortadoğu’ya özgü, özel günlerde sunulan geleneksel bir tatlı gibi görünebilir. Ancak ince hamur katmanları, şerbeti ve yemişlerinin ardında son derece hassas küresel bir tedarik zinciri bulunuyor.
Bölgesel gerilimlerin artması ve küresel ticaretin en önemli deniz arterlerinden biri olan Hürmüz Boğazı’nın kapanmasıyla birlikte, bir baklava dilimi, boyutundan çok daha büyük çaplı aksaklıkları gözler önüne sermeye başladı.
Bu durum, özellikle ithalata büyük ölçüde bağımlı olan Körfez pazarlarında, baklava yapımında kullanılan fıstık, safran ve diğer temel malzemelerin fiyatlarını etkiledi.
BBC Arapça’dan Ethar Shalaby, Dubai, Şarika, Acman ve Abu Dabi’de birden fazla şubesi bulunan tatlı dükkanının sahibi Saif ile konuştu.
Fiyatlarında şu ana kadar herhangi bir artış olmadığını söyleyen Saif, bunu, özellikle Ramazan ve Kurban Bayramı öncesinde, fıstık başta olmak üzere hammaddelerin önceden büyük miktarlarda stoklanmasına bağladı.
Ancak Saif, asıl etkinin hammadde piyasasında görüldüğünü belirtiyor.
Özellikle İran menşeli ve “kal” olarak bilinen fıstığın fiyatının, İran’la bağlantılı güzergâhlardaki aksamalar nedeniyle sevkiyatlara ulaşımda yaşanan zorluklar sonucunda yaklaşık yüzde 15 arttığını ifade ediyor.
Ayrıca, Suriye Halep fıstığı ile Türk Antep fıstığının hâlâ mevcut olduğunu ve bu durumun fiyat artışının hızını sınırlamaya yardımcı olduğunu söylüyor.
Saif, bazı tüccarların krizi fırsata çevirerek, alternatif ürünler bulunmasına rağmen fiyatları yüzde 10 ile 15 arasında yükselttiğini de ekliyor. İran menşeli kuru üzümün fiyatlarının da yaklaşık yüzde 10 arttığını belirtiyor.
Dubai’deki safran dükkânlarından birinde satıcı olan Ali ise tedarik zincirindeki sorunlara rağmen piyasada hâlâ göreli bir denge durumu olduğunu söylüyor.
Ali, 10 gram İran safranının fiyatının yaklaşık 70 Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) dirhemi (yaklaşık 865 TL) olduğunu ve mağaza içinde şu ana kadar keskin fiyat artışları görülmediğini vurguluyor.
Ali, Ramazan ayından önce depolanan ve yaklaşık iki kilogram olduğu tahmin edilen bir safran stoğuna sahip olduğunu, bunun da mevcut dönemde fiyatların sabit tutulmasına yardımcı olduğunu ekliyor.
Ayrıca safran fiyatlarındaki değişimlerin genellikle petrol fiyatları ve nakliye maliyetleri dâhil olmak üzere daha geniş küresel faktörlerle bağlantılı olduğuna işaret ederek, bu piyasayı uluslararası taşımacılıktaki her türlü aksaklığa karşı hassas hâle getirdiğini söylüyor.
