Türkiye’de enflasyon tartışması uzun süredir yanlış zeminde yapılıyor. Her ay açıklanan manşet TÜFE rakamları üzerinden geçici başarı hikâyeleri yazılıyor, birkaç ay süren göreli yavaşlamalar “kontrol altına alındı” söylemiyle pazarlanıyor.
Oysa ortada kontrol altına alınmış bir sorun yok; sadece ertelenmiş bir yapısal kriz var. Çünkü Türkiye’de enflasyon, artık konjonktürel bir dalgalanma değil, yanlış politikaların fiyatlara yerleşmiş halidir.
Bugün gelinen noktada iki alan, enflasyonu sürekli yukarıda tutan ana motorlar haline gelmiştir: hizmetler ve gıda. Bu iki alanın ortak özelliği, para politikasıyla doğrudan bastırılamamaları ve devletin uzun süredir politika üretmekten kaçındığı alanlar olmalarıdır. Bu nedenle yaşanan sorun ne geçicidir ne de dış kaynaklıdır; yerli ve yapısaldır.
Hizmet enflasyonu: Beklentiyle çalışan bir fiyat mekanizması
Hizmet enflasyonu, tüm dünyada en zor düşen kalemdir. Ancak dünyada “zor düşen” ile Türkiye’deki “hiç düşmeyen” arasında kritik bir fark vardır. Gelişmiş ülkelerde hizmet enflasyonu, ücret artışları ve kira sözleşmeleri nedeniyle gecikmeli çalışır; ama bir çıpa vardır. Türkiye’de ise bu çıpa tamamen kopmuştur.
Bugün Türkiye’de hizmet fiyatları artık maliyet, verimlilik ya da rekabet üzerinden değil; gelecekte beklenen enflasyon üzerinden belirlenmektedir. Bu durum, hizmet sektörünü adeta kendi kendine çalışan bir enflasyon makinesine dönüştürmüştür.
Kiralar bunun en net örneğidir. Konut arzı yıllardır artmamakta, nüfus ve hane sayısı yükselirken sosyal konut politikaları kâğıt üzerinde kalmaktadır. Sonuç olarak kira fiyatları, barınma ihtiyacının değil, belirsizliğin ve beklentinin fiyatı haline gelmiştir. Aynı durum eğitim ve sağlık için de geçerlidir. Kamunun geri çekildiği her alanda özel sektör fiyatı sınırsızca belirlemekte, hanehalkı ise bu fiyatları ödemek zorunda bırakılmaktadır.





