Modern ekonominin içinde tavuk kadar rahat gezen başka gıda ürünü bulmak zor. Dünyada üretilen tavuk sayısı 2006’da 48.3 milyarken 2023’te 76.2 milyara yükseldi. Artışın temel sebebi ekonomik. Oysa tavuk, 100 yıl önce sadece zenginlerin tükettiği bir et türüydü.
Susannah Savage, Amy Borrett, Janina Conboye/The Financial Times
Amerika’nın banliyölerinde karton kovalar içinde, Çin’deki alışveriş merkezlerinde pilav kaselerinde, Körfez ülkelerindeki şavurma dükkanlarında, İngiltere’deki peri-peri restoranlarında, Hindistan’da biryani olarak, dünyanın dört bir yanındaki süpermarketlerde sandviçin içinde servis ediliyor. Kızartmaya, fırına, ızgaraya uygun. Parçalanabiliyor, haşlanabiliyor, kıyılabiliyor, nugget haline getirilebiliyor. Ne olduğunu bile anlayamayacağınız şekillere bürünebiliyor.
Modern ekonominin içinde tavuk kadar rahat gezinen başka gıda bulmak zor.
20. yüzyılın büyük bölümünde pahalı olması sebebiyle az kişi tarafından tercih edilen tavuk eti 21. yüzyılın en sevilen protein kaynağı. Yükselişi giderek hızlanıyor. Rabobank küresel tavukçuluk uzmanı Nan-Dirk Mulder dünya tavuk üretimindeki büyümenin son üç ila dört yılda hızlandığını, şu an tüketimin gerilediği bir pazar bulmanın zor olduğunu söylüyor. Dünya genelinde üretilen tavuk sayısı 2006’da 48.3 milyarken 2023’te 76.2 milyara yükseldi.
Bu artış tarımın ve caddelerin çehresini değiştiriyor. Daha fazla tavuk daha fazla kümes, kuluçkahane, yem fabrikası, kesim hattı ve soğutmalı kamyon demek. Ancak eskiden çok az et yiyebilen tüketiciler için ucuz proteine erişim imkanı da sağlıyor. Londra’dan Lagos’a, Riyad’dan Manila’ya kadar her yerde kızarmış tavuk dükkanları ve tavuk ağırlıklı fast-food menüleri günlük gıda ekonomisinin parçası haline geldi.
Daha zirveyi görmedik
Uzmanlara göre tavuğa yönelik talep yükselmeye devam edecek. Kansas Eyalet Üniversitesi’nden tarım ekonomisti ve Meat Demand Monitor yöneticisi Glynn Tonsor, “Tavuk tüketiminin zirvesine çok uzağız” diyor.
Ancak muazzam tavuk iştahını karşılayan endüstriyel çiftlikler aynı zamanda kirlilik ve hastalık saçan merkezler olmak gibi kötü bir üne sahip. Kuş gribi hem üretimi hem ticareti aksatırken imar kavgaları ve kamuoyu muhalefeti, büyümeyi sürdürmek için gerekli çiftliklerin ve işleme tesislerinin kurulmasını zorlaştırıyor.
