COP31 iklim krizine çözüm üretmekten çok küresel sermayenin enerji, madencilik ve hammadde üzerindeki yeni paylaşım mücadelesine hizmet ediyor. Yeşil dönüşüm söylemi, fosil yakıt yatırımları ve ekolojik yıkımla birlikte yeni bir sömürü düzeninin üzerini örtüyor.
COP31’in Türkiye’de olmasına ve sponsorları arasında Cengiz Holding gibi, AKP döneminin çevre düşmanı projelerinin mimarı “beşli çete” üyelerinin bulunmasına sosyal medyada gösterilen tepkilere değinmek istiyorum. Bu tepkiler, COP zirvelerinin amacının ve işlevinin bilinmemesinden kaynaklanıyor. COP zirvelerinin adının “iklim zirvesi” olması ve hegemonik iklim söylemi, bu zirvelerde hükümetlerin, STK’lar ve şirketlerin bir araya gelip “iklimi kurtarmak” için müzakereler yaptığı intibasını uyandırıyor. Fakat işin aslının bu olmadığı çoktan ifşa olmuş durumda. Greta Thunberg’in dediği gibi, bu zirveler “yeşile boyama” zirveleri. Sadece son yıllarda bu hale gelmedi elbette, başından itibaren böyleydi. Fakat sadece “yeşile boyama” yapılmıyor COP’larda.
COP zirveleri, küresel ekonominin yönetimi için gerçekleştirilen zirvelerden biri. Küresel üretimin ve ticaretin temel sektörlerinden biri olan enerji sektörü üzerinden yeni teknolojik, finansal ve ekstraktivist bağımlılık ilişkilerinin reorganize edilmesini amaçlıyor. “İklim krizi” bu reorganizasyonun kılıfı olarak işlev görüyor. Üretim ve enerji sistemlerinin düşük karbonlu teknolojiler, altyapılar ve hammadde tedarik ağları üzerinden yeniden yapılandırılması ile yeni yatırım alanları yaratıyor. Emperyalist tekeller (sadece yenilenebilir enerji şirketleri değil, fosil yakıt şirketleri de), “karbon ticaret sistemi” üzerinden yeni bir uluslararası ticaret sistemi kurarak hem kendi aralarındaki rekabetin kurallarını hem de bağımlı yeni/yarı sömürge ülkelerin ekonomilerini bu temelde dönüştürmeye zorluyorlar. Yeni/yarı sömürge ülkelerin hükümetleri ve şirketleri de bu baskılar karşısında yeni kredi ve fonlardan faydalanmak için emperyalist patronları ile pazarlıklar yapıyor, “doğal kaynakları”nı ve “insan kaynakları”nı paraya çevirmek için bütün yeteneklerini sergilemeye çalışıyorlar. Dolayısıyla bu zirvelerin Polonya, Mısır, Azerbaycan, BAE ve Türkiye gibi hem demokrasilerin rafa kaldırıldığı ülkelerde gerçekleştirilmesi hem de zirvenin sponsorlarının fosil yakıt şirketleri, çevre düşmanı projelerin uygulayıcısı şirketler olması gayet işin fıtratına uygun normal bir durumdur. Ve zirveler eskiden beri buna uygun olarak gerçekleşmiştir, konjonktüre göre görünümü değişmiştir sadece.
*****
COP31’in daha öncekilerinden tek farkı Türkiye ve Avustralya’nın ortak yönetiminde gerçekleştiriliyor olması. Hükümet “Dünyanın Geleceği Türkiye’de” gibi oldukça havalı bir sloganla kendi rolünü abartmasına rağmen oldukça sınırlı bir rolü olacak. Aslında hükümetin asıl ilgilendiği “kongre turizmi.” Konferansın altyapı, güvenlik, akreditasyon vb. süreçlerini yürütme işleri Türkiye’ye ait. Hatta otelciler bir ekip tarafından Antalya’daki bütün otellere “el konulduğunu”, odaların bir kısmının tamamen kendilerine ayrıldığını ve otel sahiplerine kalan kısmının da oda fiyatını belirleyerek ondan da pay istediklerini ifade ediyorlar. Mantık basit, zirveyi Antalya’ya biz getirdik, rantını da biz yeriz!
Avustralya ise zirvenin teknik karar alma süreçlerini ve ülkeler arasında iklim politikaları üzerine yürütülen resmi müzakere oturumları yönetmekle görevli.
Türkiye’nin COP31 atraksiyonu, zirveden kısa bir süre önce başlattığı Depozitosu Olan Ambalajlar uygulamasını ve Emine Erdoğan “himayesinde” (onursal başkanı) olduğu ilan edilen Türkiye Çevre Ajansı’nın “Sıfır Atık” kampanyasını küresel bir model olarak sunmaktan öteye gitmiyor. Vakıf faaliyetleri için kamu kaynağı kullanmadığını söylüyor. Fakat hangi uluslararası fonlardan para alıyor, hangi özel şirketler bağışçı, 2023’ten bugüne yıllık gelir ve giderleri ne kadar, kamu kurumlarıyla yaptığı protokoller kapsamında ayni veya nakdî destek alıyor mu, gibi birçok sorunun yanıtı açık değil.
