Hikâye, ülkelerin iklim değişikliğini ortak bir sorun olarak kabul ettiği 1992 Rio Zirvesi’nde başladı. 1995 Berlin de ilk COP toplantısı, Kyoto Protokolü ve Paris Anlaşması’nın ardından dünya, 9–20 Kasım’da COP31 için Antalya’da. Siyasi anlaşmazlıkları, ekonomik rekabetleri, hatta çatışmaları olan ülkeler aynı masada. Çünkü atmosferin sınırları yok. İklim değişikliği pasaport sormuyor.
Elbette otuz yıl yalnızca konuşmakla geçmedi. Yenilenebilir enerji teknolojileri gelişti, elektrikli araçlar yaygınlaştı, karbon vergileri, emisyon ticaret sistemleri kuruldu. Şirketlerin yatırım ve finansman kararlarında karbon ayak izi önem kazandı.
Yeni teknolojiler ve ekonomik modeller doğdu. Ancak ekonomilerimizi iklim risklerine karşı yeterince dayanıklı hale getiremedik. Peki, başardıklarımız, önümüzdeki otuz yılın riskleriyle başa çıkmamıza yetecek mi?
Afetlerin faturası
Munich Re verilerine göre 2025’te doğal afetlerin dünya ekonomisine maliyeti 224 milyar dolar. Ülkemizde 2021 orman yangınlarında yaklaşık 140 bin hektar orman zarar gördü. Aynı yıl Karadeniz selleri binlerce insanı evlerinden etti. 2025 zirai donu ise kayısıdan fındığa geniş bir üretim alanını etkiledi.
Çiftçinin borcu, kapanan işletmenin çalışanları, azalan turizm gelirleri, bozulan tedarik zincirleri, artan gıda fiyatları… Üstelik yerinden edilen insanlar, kaybedilen geçim kaynakları ve afetlerin bıraktığı psikolojik izler var. Toparlanma geciktiğinde ger değiştirmeler kalıcı hale gelebiliyor, iş kayıpları ve sosyal sorunlar derinleşebiliyor.
İklim değişikliği ekonomik dengeleri değiştirecek
Kuraklık gıda güvenliğini, aşırı sıcaklıklar iş gücü verimliliğini, seller üretimi ve ticareti tehdit ediyor. Afetler kamu bütçelerini zorlarken iklim riskleri yatırım kararlarında önem kazanıyor. İklim dayanıklılığı ülkelerin rekabet gücünü de belirleyecek. Gelişmiş ekonomiler yatırımlara daha fazla kaynak ayırabilirken, gelişmekte olan ülkeler büyümeyi finanse ederken ve afetlerin sonuçlarıyla da mücadele etmek zorunda.
Ofislerde ışıkları kapatmak, geri dönüşümlü malzemeler kullanmak, sürdürülebilirlik raporları yayımlamak elbette değerli. Ancak şirketlerin iklim değişikliğiyle mücadelesini bu uygulamalarla sınırlamanın ötesine geçme zamanı çoktan geldi, hatta geçti.
İklim risklerini çevre politikalarının alt başlığı olmaktan çıkarıp ekonomik kalkınmanın temel meselelerinden biri olarak görmeli; şehir planlamasını, tarım politikalarını, enerji yatırımlarını, su kaynaklarını ve kamu bütçelerini konuşmalıyız.
COP31’de hangi gelecek tartışılıyor?
Antalya’daki COP31 programında iklime dayanıklı şehirler, gıda güvenliği, temiz enerji dönüşümü ve iklim finansmanı öne çıkıyor. UNEP Finans Girişimi’nin oturumlarında iklim dönüşümünün finansmanı ve su risklerinin bankacılık kararlarına etkisi, 11–14 Kasım’daki TSB Insurance House etkinliklerinde ise afet finansmanı, sigortalanabilirlik ve ekonomik dayanıklılık tartışılacak.
